Hiển thị các bài đăng có nhãn tài chính hành vi. Hiển thị tất cả bài đăng
Hiển thị các bài đăng có nhãn tài chính hành vi. Hiển thị tất cả bài đăng

Thứ Bảy, 6 tháng 4, 2013

[Tài chính hành vi] Các cách phân loại nhà đầu tư


Những thập kỉ gần đây, các chuyên gia tài chính đã cố gắng phân loại nhà đầu tư dựa trên các đặc điểm tâm lý, tính cách thái độ… của họ. Nền tảng kến thức, kinh nghiệm và thái độ của nhà đầu tư đối với rủi ro đóng vai trò vô cùng quan trọng trong quá trình ra quyết định đầu tư.
1 trong những cách phân loại cũ nhất và phổ biến nhất đó là cách phân loại các nhà đầu tư theo 2 dạng active & passive. Theo Barnewall, nhà đầu tư thụ động là những nhà đầu tư mong muốn sự an toàn nhiều hơn, sợ thua lỗ nhiều hơn so với khả năng tài chính của họ. Nhóm nhà đầu tư này thường bao gồm các luật sư, giám đốc của những công ty lớn, kế toán viên, bác sĩ & các hộ kinh doanh nhỏ. Sự thiếu thông tin & kiến thức về kinh tế tài chính  khiến cho họ sợ đầu tư thua lỗ hơn so với khả năng chịu đựng rủi ro của họ. Ngược lại, nhà đầu tư năng động là những người có khả năng chịu đựng rủi ro cao & thích mạo hiểm hơn so với việc chỉ lựa chọn các cổ phiếu an toàn. Những nhà đầu tư này thường rất tự tin vào kiến thức, kinh nghiệm đầu tư của mình và thích tự nghiên cứu để ra quyết định đầu tư chứ không hoàn toàn phụ thuộc vào tư vấn của chuyên gia.
Dựa 1 phần vào kết quả nghiên cứu của Barnewall(1987), Bailard, Biehl, và Kaiser (BBK) đã phân loại nhà đầu tư cá nhân theo 2 trục: mức độ tự tin & cách thức hành động. Từ mô hình như hình vẽ, BBK phân nhà đầu tư thành 4 loại:

Mạo hiểm: (Adventurer) nhà đầu tư thuộc loại này thích 1 danh mục tập trung, bỏ trứng vào cùng 1 rỗ vì họ tin vào bản thân & quyết liều ăn nhiều. Chính sự tự tin này khiến họ thường tự chọn cổ phiếu & khiến cho nhiều chuyên viên tư vấn, môi giới không ăn được phí tư vấn từ họ.
Chạy theo đám đông: (Celebrity): nhà đầu tư này là người rất máu đầu tư nhưng không tự tin. Vì vậy họ thường đầu tư theo các cổ phiếu hot hiện tại, có nhiều cao thủ bơm thổi, hoặc nghe tin có đội lái lái con nào thì theo con đó. Đây không phải là tích cách thường thấy của 1 nhà đầu tư thành công.
Chủ nghĩa cá nhân: (individualist) họ rất tự tin & mua bán với sự cẩn trọng. Nhà đầu tư loại này hiểu mối quan hệ giữa rủi ro và lợi nhuân, thường tự mình nghiên cứu đầu tư và ít mắc sai lầm hơn nhà đầu tư mạo hiểm. Họ thường đa dạng hoá danh mục của mình & sẽ bán sạch cổ phiếu khi có hiện tượng bong bóng giá tài sản bị thổi lên quá cao. Các nhà đầu tư chuyên nghiệp phải có tính cách này mới sống lâu được trên thị trường. Chỉ cần ăn ít thôi, nhưng mà ăn hoài, ổn định năm này qua năm khác.
Quá thận trọng: (Guardian) quá cẩn thận & sợ hãi là đặc tính của nhóm nhà đầu tư này. Những người lớn tuổi thường nằm trong nhóm này. Họ cần bảo vệ thành quả lao động, kiếm dòng tiền ổn định hơn là mạo hiểm đầu tư vào các cổ phiếu hot. Ngoài ra, các nhà đầu tư mới vào thị trường với quá ít kiến thức & kinh nghiệm cũng thường rơi vào nhóm quá thận trọng (lí thuyết là vậy, nhưng có lẽ ở VN những người mới gia nhập thị trường thường liều nhất :D )
Trung lập: (straight arrow) Rất nhiều nhà đầu tư thường nằm trong loại này. Họ không quá tự tin, cũng ko quá sợ hãi, kiến thức kinh nghiệm vừa vừa. Họ có 1 số đặc điểm của nhóm này trộn lẫn 1 số đặc điểm của nhóm khác, nhìn chung là những nhà đầu tư trung bình, có kiến thức & 1 chút tự tin, nhưng vẫn chưa đủ tiêu chuẩn để nhảy sang nhóm individualist.
 Còn bạn? Bạn đang thuộc nhóm nào trong 5 nhóm trên?
Đứng dưới góc độ đầu tư chuyên nghiệp, Individualist là nhóm tốt nhất & đảm bảo sống thọ lâu dài với thị trường. Tuy nhiên, nhiều nhà đầu tư không đủ thời gian và năng lượng để trang bị kiến thức, kinh nghiệm nhằm mục tiêu sinh nghề tử nghiệp với công việc đầu tư. Vì vậy, nằm ở nhóm Trung Bình cũng đã là rất tốt, vừa đảm bảo dòng vốn của mình không quá rủi ro, vừa có thể học hỏi & nếu may mắn thì kiếm ăn tốt từ thị trường. Còn nếu bạn đang nằm trong 3 nhóm còn lại thì cũng không phải thảm hoạ gì. Ai cũng có những thiếu sót về kiến thức, kinh nghiệm, tâm lý & cần phải có thời gian nếm đòn bầm mình bầm mẩy từ thị trường thì mới lớn lên & tăng level được. Chúc các bạn trước mắt đầu tư trăm trận không thua, học tập rèn luyện dần để sớm đạt cảm giới individualist, có thể kiếm tiền ổn định từ TTCK.  

Thứ Bảy, 17 tháng 11, 2012

[Tài chính hành vi] 5 kiểu tâm lý sau sẽ khiến bạn thua lỗ

Ở phần trước chúng ta đã đi qua các kiểu sai lệch về nhận thức, phần tiếp theo này sẽ trình bày về tác động của các sai lệch về tâm lý của nhà đầu tư cá nhân. Sai về tâm lý thì hầu như ai cũng bị, rất khó chữa, càng cao thủ thì càng hạn chế được chứ không thể khắc chế được những kiểu cảm xúc này.

1/ Sợ thua lỗ

Người nghiên cứu đầu tiên về vấn đề này là Kahneman & Twersky năm 1979. Tâm lý sợ thua lỗ khiến bạn cắt lỗ quá trễ và chốt lời quá sớm. Bệnh này newbie thường bị nhiều hơn các tay chơi có kinh nghiệm. Ai cũng set cho mình 1 mức cắt lỗ, 10% hay 20% , nhưng khi giá chạm vào tới điểm cắt thì lại quyết tâm cố thủ, dời stop loss về 25%, vì bán là thua thật, giữ lại & tự an ủi mình là nhà đầu tư dài hạn cơ mà. :D . Bạn nào trong đời trading chưa dính qua cảm giác này thì tương lai chắc ko thua kém Soros. Cắt lỗ là bài học khó học nhất trong đời trader, nhưng học nhuyễn bài này thì trình độ trading của bạn sẽ lên 1 nất mới. Bạn đã hiểu rằng trong trading, thua cuộc là điều không tránh khỏi, stop loss đúng lúc sẽ làm bạn có thể tồn tại được, rồi mới tính chuyện phục thù ở các trade lần sau.
Tương tự, khi giá đang lên, vừa rung lắc 1 phiên newbie cũng thường sợ hãi và bán luôn kiếm lời cho chắc. Bạn đánh đổi nổi sợ trong ngắn hạn bằng cách bán và chấp nhận mất khoản lời trong dài hạn.
1 phần nhỏ trong học thuyết này nói về hiệu ứng nhà cái, nghĩa là bạn sẽ chấp nhận rủi ro cao hơn với những khoản tiền trên trời rơi xuống. Ví dụ mới trúng số đề, hay mới ăn 1 con hàng lãi lớn, bạn có xu hướng sử dụng số tiền đó mạo hiểm và cờ bạc hơn bình thường.

2/ Không có hành động gì

Status Quo Bias được nghiên cứu bởi Samuelson và Zeck (1988) chỉ ra sai lệch mà lẽ ra nhà đầu tư nên hành động, nhưng họ lại không làm gì cả. Sai lệch này thường đến với Newbie khi họ chưa hiểu rõ ràng về chứng khoán, không rõ danh mục của mình đang có rủi ro gì, nên đa dạng hoá ra sao, cũng không cập nhật xu hướng thị trường và những ngành nghề tiềm năng sắp tới. Khi mới biết chứng khoán cá nhân e cũng hay chơi chiến thuật này, lên mạng xem các cao thủ mua con gì thì mua theo, chẳng biết nó sản xuất gì, rủi ro gì. Sau khi lỗ vài lần vì mua hàng phím mới tỉnh ngộ ra và tập trung nghiên cứu bài bản. :D

3/ Sợ quyết định sai

Sau khi thua lỗ vài lần cụt hết bao nhiêu vốn, nhà đầu tư bị dị ứng với chứng khoán, nhiều người bị đào thải ngay từ giai đoạn này. Lí do là họ đã hết tự tin vào bản thân, mua thì sợ mua trúng đỉnh, cắt lỗ thì sợ cắt tại đáy nên rất phân vân, ít giao dịch. Họ cảm thấy CK thật khó, huyền bí cứ như có mắt, mình cố thủ thì nó cứ giảm, vừa cắt lỗ nó lại quay đầu tăng. Cảm giác này làm cho khi giá cổ phiếu giảm mạnh, họ sẽ cố bình quân giá vì sợ phải thừa nhận mình đã sai. Khi 1 cổ phiếu tiềm năng mới tăng trần 1 phiên, họ lại sợ lên tàu sẽ bị ăn củ xả nên chỉ đá ống bơ dưới ga nhìn các nhà đầu tư khác ăn. Đến khi đá chán mà sao con hàng này vẫn tăng trần mãi họ lại nổi lòng tham, quyết lên tàu. Lúc này thì CK đã tăng quá nóng và đến vùng giá xả hàng.
Thực ra không phải TT có mắt gì mà là do những cổ phiếu nóng thường có đội đẩy giá. Đội lái đã lên chiến lược rất kĩ, rung lắc ở 1 số vùng nhạy cảm đề dò tâm lý của nhà đầu tư hoảng sợ ở vùng giá nào, kẹp nhiều hàng ở vùng giá nào, lượng cổ phiếu trôi nổi còn bao nhiêu để lên kế hoạch đánh.

4/ Quá tự tin

Quá tự tin (overconfidence) có lẽ là khái niệm rõ nhất của tài chính hành vi học. Đó là khi chúng ta đặt quá nhiều tự tin vào khả năng dự đoán kết quả những quyết định đầu tư của mình.Những nhà đầu tư quá tự tin thường bỏ qua khái niệm đa dạng hóa, và như vậy dẫn đến rủi ro cao hơn. Ngoài ra, họ còn có dấu hiệu trading liên tục bất chấp thời tiết, quyết không ăn non, không xem rủi ro thị trường là gì.
Bệnh này xuất hiện khi nhà đầu tư đã biết cắt lỗ, nắm được nhiều chiêu phân tích cơ bản và kĩ thuật, cộng với 1 chút may mắn nên tỉ lệ thắng nhiều hơn thua. Lúc nãy họ trở nên tự phụ và cứ ngỡ mình đã đạt cảnh giới vạn kiếm quy tông trong CK. Ổ bệnh của bệnh này tại VN theo e là ở F319 (xin lỗi các a e, e nhận xét khách quan chứ ko xoáy vào 1 ai), rất nhiều cao thủ tự hào về chiến tích của mình mà tự mãn. Nhiều khi sai lầm nhưng không chịu thừa nhận, đến lúc chịu cắt lỗ thì đã muộn. Ngay cả 1 cao thủ chinh chiến dày dặn mấy chục năm như a Vietcurrency còn thừa nhận xác suất thắng thua chỉ khoản 6/4, nhưng sai thì cắt ngay, ko mất bao nhiêu. Trader chỉ sợ mất tiền, ko sợ mất mặt, sai là bình thường!

5 / Quản lý vốn và kỉ luật

Khi tài khoản của bạn đã lớn dần lên, kinh nghiệm đầy mình, đã quen cắt lỗ ( dân gian gọi là trym đã gần cụt) nếu không học bài học quản lý vốn và kỉ luật sẽ thất bại nặng nề khi tiến gần đến đỉnh cao. Có nhiều khoản phải chi tiêu như nuôi con, mua đất, xây nhà nhưng họ lại không kiểm soát được mà đổ hết vào chứng khoán khi thị trường tăng giá. Họ chấp nhận rủi ro quá cao khi full margin và không còn back up plan nào để thoát thân nếu thị trường đi ngược lại. Kinh điển nhất của bài học này là hòn tuyết lăn cuối năm 2007. Nhiều đại gia kiếm được rất nhiều từ chứng khoán trước năm 2007, do không quản lý tiền bạc và kỉ luật trading đã ói ra trả lại TT toàn bộ những gì mình có được, nhiều khi phải trả giá nhiều hơn do lỡ bán mấy lô đất, căn nhà đổ thêm tiền vào CK với mong muốn kiếm lời cao nhất có thể.

Cuối cùng, xin kết thúc bài viết bằng cách trích dẫn 1 câu nói của a Vietcurrency: “ Có nhiều người lầm tưởng rằng thành công trong trading có nghĩa là tiên đoán hướng đi của thị trường. Dĩ nhiên rằng đó là một điều tiên quyết và đúng nhất. Nhưng thử hỏi mấy ai làm được hoài. Mai mắn lắm là đúng một hai lần. Là một người trader, bạn cũng như một người lính ra trận. Không thể nào bạn tránh khỏi bị thương. Vấn đề chỉ là lúc này hay lúc khác thôi”.
Bạn thấy mình đang ở giai đoạn này trong 5 giai đoạn trên? Hãy học thật kĩ các sai lầm của mình, đừng phí thời giờ ngồi liếm láp vết thương mà hãy như Songoku trong truyện tranh 7 viên ngọc rồng, luôn trở lại mạnh mẽ hơn sau khi bị thương, sau mỗi lần thua cuộc.

[Tài chính hành vi] Các kiểu sai lệch về hành vi của nhà đầu tư cá nhân


Các bạn học về tài chính truyền thống có lẽ đã quá quen thuộc với lý thuyết danh mục đầu tư hiệu quả Markowitz (năm 1952). Các giả định cơ bản của lý thuyết này là thị trường hiệu quả, các nhà đầu tư có đầy đủ các thông tin cần thiết, họ là những nhà đầu tư duy lí và sợ rủi ro. Tuy các giả định của lý thuyết này có vẻ không hợp lý trong thực tế nhưng vẫn được ứng dụng rất rộng rãi trong việc phân bổ danh mục đầu tư 1 cách tối ưu nhất.
Kahneman & Tversky, được xem là cha đẻ của tài chính hành vi đã phát triển nhiều học thuyết để phản bác lại các giả định của Markozwitz, 1 trong những học thuyết của 2 tổ sư này là thuyết viễn cảnh (prospect theory). Lý thuyết này cho rằng các nhà đầu tư ko phải duy lí, họ không sợ rủi ro mà sợ thua lỗ. Nội dung của học thuyết được tóm gọn trong ví dụ sau:
Trò chơi 1: tung đồng xu, xác suất 5 ăn 5 thua, thắng bạn được 150$, thua mất 100$. Đây có vẻ là kèo thơm vì tính theo xác suất ăn trừ thua thì bạn sẽ được lợi: 50%* 150 – 50%* 100= 25$. Nhưng thực tế thì ko nhiều người mặn mà với trò này vì họ sợ lỗ 100$, họ cho rằng ăn 150$ chưa đủ để họ đánh đổi.
Trò chơi 2: bạn đã chơi và thua mất 100$. Bạn có cơ hội chơi thêm ván nữa, luật chơi tương tự,tính xác suất ăn 25$ vẫn bằng trò 1. Nếu là nhà đầu tư duy lí thì họ sẽ đối xử với 2 trò như nhau. Nhưng thực nghiệm thì người ta hứng thú với trò 2 này hơn trò 1 rất nhiều vì tâm lý nếu ko chơi nữa thì thua chắc 100$, còn nếu chơi thêm thì có cơ hội gỡ lại và thắng 50$.
Tâm lý này rất giống với việc lỗ chứng khoán, nếu bán là chắc lỗ, nhưng mua bình quân giá lỡ TT lên thì có lời. 1 đồng lỗ có giá trị lớn hơn 1 đồng lời rất nhiều, lời 10 triệu VND ta vui chỉ 1 ngày nhưng phải cắt lỗ 10 triệu có khi buồn đến cả tuần. Dưới đây là hình vẽ minh hoạ cho lý thuyết này:

Phát triển từ học thuyết này, các nhà kinh tế học hành vi đã phân loại các sai lệch về hành vi của nhà đầu tư cá nhân thành 2 loại đó là kiểu sai lệch về nhận thức và kiểu sai lệch về cảm xúc. Bệnh sai lệch về nhận thức đến từ việc thu thập xử lý thông tin sai, thiếu kiến thức… nên rất dễ chữa. Ngược lại, bệnh về cảm xúc thường ăn sâu vào suy nghĩ của cá nhân nên rất khó chữa.

1/Sai lệch về nhận thức
Sai lệch này được phân loại thành sai lệch về niềm tin và sai lệch về xử lí thông tin.
Sai lệch về niềm tin



a. Quá bảo thủ


Nhà đầu tư quá tin tưởng vào nhận định trước đây của mình và bỏ qua sự tác động của thông tin mới tới TT. PTKT có nhiều nét rất tương đồng với tài chính hành vi. Nhiều nhà đầu tư nhìn rõ ràng TT đang tạo đáy, tín hiệu gom hàng, mô hình vai đít vai quá đẹp, chắc chắn TT sẽ tăng mạnh trong nay mai. Họ quá bảo thủ với phân tích của mình mà bỏ qua tác động của các thông tin mới tới TT, ví dụ như vụ bắt bớ mới, hay những thông tư mới sẽ tác động đến TT như thế nào. Kết quả là họ không điều chỉnh gì và quyết tâm thắt dây an toàn bám tàu theo nhận định của mình. Tuy nhiên, cân nhắc tác động của thông tin mới và nghiên cứu thay đổi chiến lược cho phù hợp với diễn biến mới nên làm hơn là ngồi im.
b. Muốn tìm sự đồng tình
Các nhà đầu tư có xu hướng muốn tìm người chung thuyền, chung nhận định với mình để củng cố thêm niềm tin. Bạn sẽ rất thích những người có chung quan điểm với mình và lờ đi những ý kiến trái chiều. Ai đầu tư CK có lẽ đều từng có tâm lý này, hôm nay giảm mạnh, ai bắt đáy cũng đều tìm người có cùng quan điểm, nếu có cao thủ cũng tham gia thì quá vui, và hơi khó chịu với quan điểm ngược lại.



c. Lệch lạc do tình huống điển hình


Một công ty công bố một chuỗi lợi nhuận lớn hàng quý. Và kết quả, ta giả định lần công bố lợi nhuận tiếp theo cũng sẽ tốt đẹp như thế. Khi có những tình huống điển hình ngắn hạn, chúng ta nghĩ tình huống này trở nên bình thường, thay vì quan tâm nhiều đến các yếu tố dài hạn. Một ví dụ khác cho lỗi Lệch lạc do tình huống điển hình là việc cho rằng một công ty tốt đồng nghĩa với việc cổ phiếu cũng tốt. EIB, ACB vẫn là những ngân hàng tốt, nhưng cổ phiếu thì ko phải lúc nào cũng tốt và nên mua.


d. Ảo tưởng về khả năng kiểm soát kết quả


Đây là sai lệch mà nhà đầu tư tin rằng họ có thể kiểm soát được kết quả, trong khi sự thật là họ không thể. Sai lệch này khá giống với sai lệch về cảm xúc quá tự tin, khác là ở chỗ cảm xúc quá tự tin thường là bệnh của các nhà đầu tư giỏi chuyên môn và quá tin tưởng vào khả năng của mình. Bạn từng nghe nói chỉ có 20% trader là thắng được từ TTCK, còn lại đều thua lỗ. Nhưng bạn vẫn tin rằng mình sẽ là thiểu số, cứ tập trade thật nhiều là sẽ khá và chiến thắng thị trường sớm thôi, easy game :minigun:. Như vậy bạn đã bị bệnh này rồi.


e. Phụ thuộc quá nhiều vào kinh nghiệm quá khứ


Các kinh nghiệm, hay quy tắc học được thường giúp chúng ta ra quyết định nhanh chóng và dễ dàng hơn nhiều. Nhưng trong một số trường hợp, dựa dẫm quá nhiều vào các quy tắc đôi khi sẽ dẫn đến sai lầm, đặc biệt là khi các điều kiện bên ngoài thay đổi. Bạn có 1 cái code ami rất hay, đã back test thành công và sử dụng nó rất tự tin (like a boss :imtheking: ). Nhưng có thể cái code đó chỉ đúng khi TT uptrend, còn trong lúc side way nó báo tín hiệu rất lung tung nhưng bạn vẫn mua bán theo nó vì quá khứ đã thành công với nó. Đây là biểu hiện của bệnh này.

Thứ Tư, 1 tháng 8, 2012

Chơi chứng khoán chỉ dựa vào tài chính hành vi?

TTCK VN hình thành được trên 12 năm với rất nhiều các môn võ từ chính đạo đến tà đạo như Phân tích cơ bản, PTKT, PT dòng tiền, nhìn bảng điện, chiêm tinh tài chính, đánh theo đội lái, đánh theo tin đồn, đánh theo tin tức, đánh đại đánh thí như mua lô đề :D nhưng có vẻ chưa có ai ứng dụng tài chính hành vi vào TTCK VN. Bản thân người viết cũng theo 2 môn võ PTCB+PTKT & cũng ko nghiên cứu sâu về tài chính hành vi. Bài viết này cũng ko đặt nặng vấn đề học thuật về tài chính hành vi mà chỉ đưa ra những thống kê vui về mối liên hệ giữa hành vi của các nhà đầu tư & TTCK.

#1/ Chọn mua những cổ phiếu có tên ấn tượng: 1 nhóm nghiên cứu của Princeton University lấy giữ liệu thật để test & thống kê rằng những cổ phiếu có tên hay & lưu loát thường có perfomance trong ngắn hạn tốt hơn CP có tên khó nghe. Những nghiên cứu này ngụ ý rằng 1 model đơn giản dựa vào nhận thức & hành vi cơ bản của con người đôi khi còn tốt hơn nhiều so với những model tài chính phứt tạp. Ở VN những cổ phiếu có tên hay hay như Gái Mại Dâm, Phó Giáo Sư ko biết có tăng trưởng cao hơn các CP khác cùng ngành ko? :D

#2/ Xem thử giám đốc có vợ con gì chưa: lí luận là nếu giám đốc mà chưa có gia đình thì có xu hướng take risk (cho bản thân & cho công ty) nhiều hơn. Hơn nữa, lỡ 1 ngày đẹp trời a ta ôm 1 cục tiền của cty bỏ trốn thì ko biết truy ở đâu. Ngoài ra, 1 nhóm nghiên cứu các công ty ở sàn Lôn Đon FTSE 100 từ 2001-2005 cho biết nếu ban lãnh đạo công  ty toàn nữ thì giá trị công ty sẽ thấp hơn 37% so với các công ty có ban lãnh đạo toàn nam.

#3/Trời có đẹp ko: ngạc nhiên chưa? 1 nghiên cứu ở 26 sàn giao dịch khác nhau trên thế giới từ năm 1982-1997 cho thấy trung bình lãi lỗ những ngày nắng lớn hơn 24.8% so với những ngày âm u. Có thể lí do là vì trời âm u ảnh hưởng xấu đến tâm lý nhà đầu tư, khiến họ cảm thấy ko thoải mái & dễ có những quyết định sai lầm.

#4/ Mua tháng 12, bán tháng 1 hoặc Seo in mây: đây là những thống kê rất phổ biến & trở thành câu kinh trong CK. Chưa có lí giải nào vững chắc cho " Jannuary effect" rất thường xảy ra trên thị trường ở nhiều nước. Giá cổ phiếu tháng 1 thường có xu hướng cao hơn tháng 12 có thể là vì cuối năm bán lỗ để đỡ đóng thuế, đầu năm mua lại, hoặc cuối năm xu hướng bán nhiều để hiện thực hóa lãi lỗ, chốt sổ. Ở VN năm nay nếu ai mua cuối tháng 12 bán tháng 5 thì cũng kiếm đc ít nhất 50%. woah

#5/ Có nên đầu tư chứng khoán trong các kì Euro, World cup hay Olympic: 1 bài rất chi tiết về điều này ở đây. Ai giữ long position hết mùa Euro vừa rồi có lẽ cúng ông địa khoản 20% tài khoản. Ko biết mùa Olympic thì có gỡ lại được ko?

#6/ Ko nên xem phim ảnh khiêu dâm khi trading các bạn nhé: nghiên cứu của Authors Bram Van den Bergh, Siegfried DeWitte, và Luk Warlop (KULeuven, Belgium) cho rằng sự hưng phấn khi xem phim XXX làm tăng ham muốn XXX & khiến ta có cảm giác muốn boa tiền nhiều hơn là muốn kiếm tiền :D