My Wage

I bargained with Life for a penny,
And Life would pay no more,
However I begged at evening
When I counted my scanty store;

For Life is a just employer,
He gives you what you ask,
But once you have set the wages,
Why, you must bear the task.

I worked for a menial’s hire,
Only to learn, dismayed,
That any wage I had asked of Life,
Life would have paid.

Jessie B. Rittenhouse (1869 – 1948)

Tôi mặc cả với cuộc đời vì một đồng xu
Và cuộc đời không trả thêm 1 đồng xu nào nữa
Cho dù tôi đã van xin mỗi tối
Khi đếm lại đồng lương ít ỏi của mình;

Vì cuộc đời chính là ông chủ,
Ông ta cho bạn những thứ bạn đòi,
Nhưng khi bạn chấp nhận đồng lương
Bạn cần có trách nhiệm với công việc của mình.

Tôi đã làm công việc này,
Chỉ để học, để hiểu rằng,
Bất kì mức lương nào tôi yêu cầu cuộc đời,
Cuộc đời sẽ sẵn lòng chi trả nó cho tôi.

10 cách cải thiện kĩ năng đầu tư (P3)

8/ Chú ý từng chi tiết nhỏ nhất
Không chỉ trong quản lý danh mục đầu tư cá nhân của bạn, mà cả trong công việc & đời sống, càng chịu khó quan sát, để ý các chi tiết nhỏ nhất thì cơ hội thành công của bạn càng cao. Giống như đi trong rừng rậm, nhìn thấy cây cối có các vết sướt như bàn tay bạn không thấy có gì nguy hiểm và bỏ qua. Đi tiếp và nhìn thấy những dấu chân thú lớn hằn trên bùn. Người đi rừng nhiều kinh nghiệm sẽ chú ý những dấu vết lạ và phân tích, nghi ngờ. Người hời hợt thì lại bỏ qua. Đến khi gặp con gấu thật thì không thể bỏ qua được nữa rồi, lúc đó chỉ có cách chạy thục mạng để thoát chết. Nếu như bạn để ý những chi tiết nhỏ nhất ngay từ đầu thì có thể đã cảnh giác và đi đường khác. Đại Bàng của mình người Mỹ kiều, làm đầu tư luôn chú ý những chi tiết nhỏ nhất, liên tục đặt câu hỏi, xâu chuỗi vấn đề, từ đó nghĩ ra nhiều ý tưởng, giải pháp rất hay, và dĩ nhiên là rất thành công trong công việc. Mình như người đi rừng nghiệp dư, suy nghĩ hời hợt, viết báo cáo số má, ngữ pháp đôi khi viết còn sai, may nhờ có Đại Bàng uốn nắn nên ngày qua ngày cũng cải thiện được, ít nhất hiểu được muốn trở thành cao thủ phải cực kì chú ý vào những chi tiết nhỏ nhất, giống kiểu Conan or Sherlock Homes phá án. Những việc đơn giản nhất mà vẫn có thói quen cẩu thả, không chú tâm vào detail sẽ mang đến những hậu quả vô cùng lớn & khó thành công trong việc đầu tư được.

9/ Kiên nhẫn
Không có 1 hệ thống đầu tư nào đảm bảo bạn sẽ luôn thành công trong ngắn hạn. Vì vậy kiên nhẫn là 1 đức tính không thể thiếu của nhà đầu tư.  Ngẫm lại nhiều lần mình cũng quá thiếu kiên nhẫn, khi cổ phiếu muốn mua tăng nóng thường ráng đua theo vì sợ lỡ tàu. Hoặc là mua cổ phiếu rồi đợi mãi không thấy cổ phiếu tăng giá. Nhìn cổ phiếu hàng xóm tăng giá quá, tức mình bán mua cổ phiếu khác. Mà cổ phiếu nó có con mắt rất quái dị, mình vừa bán 1 vài phiên là nó tăng giá ầm ầm (vì đã đuổi được những trader mất kiên nhẫn xuống tàu). Có 1 số người sinh ra đã có đức tính kiên nhẫn bẩm sinh, điều này 1 phần do cá tính, hoặc do lối sống đã định hình lâu đời nên khá khó cho những người có cá tính bốc đồng luyện tập để trở nên kiên nhẫn hơn. Các nhà đầu tư vĩ đại Buffett, Graham, Munger luôn có đức tính này. Họ luôn đủ kiên nhẫn để đợi quả bóng đến điểm ngọt rồi mới quất 1 phát ăn điểm luôn, nghĩa là chờ đợi giá cổ phiếu rơi vào vùng có biên an toàn cao, mua & kiên nhẫn chờ đợi cổ phiếu về lại giá trị thực. Không có con đường tắt trong trò chơi này, muốn thắng bạn phải học đức tính này thôi.

10/ Liên tục hoàn thiện mình
Bàn qua chuyện đá bóng, lúc mới về MU CR7 thuận chân phải, chỉ có tài rê bóng, múa máy cho đẹp là chính. Vài năm sau anh bổng nhiên sút phạt giỏi, chạy nhanh, đánh đầu giỏi, sút bóng cả 2 chân, nói chung là các kĩ năng hoàn thiện hơn rất nhiều. Không phải ngẫu nhiên trời cho mà Cr7 có những kĩ năng đó. Anh biết rằng muốn trở thành cầu thủ giỏi nhất thì không thể chỉ biết múa máy, phải giỏi rất nhiều kĩ năng, và phải khổ luyện thì mới giỏi. M10 cũng không ngẫu nhiên trở nên bền bỉ, tốc độ, sút phạt giỏi, đi bóng giỏi, tất cả cũng đến từ khổ luyện (chỉ có điều yếu tố tài năng bẩm sinh của M10 lớn quá nên khán giả quên mất M10 cũng là người tập luyện chăm chỉ nhất ở Barca).
Lúc còn trẻ triết lý đầu tư của Buffett rất khác hiện nay. Ông đã học được nghề của Graham và có thể sống khỏe đến hết đời nhờ vào các tuyệt chiêu đó. Thế nhưng Buffett vẫn tiếp tục hoàn thiện mình hơn nữa, học thêm từ các nhà đầu tư khác để hệ thống của mình tuyệt vời hơn, bách chiến bách thắng. Một người được xem là hoàn hảo như Buffett còn có điểm yếu để cải thiện, bạn và tôi chắc chắn có vô vàn thứ cần cải thiện. Vậy hãy làm 1 checklist những sai lầm, điểm yếu mình cần cải thiện ngay. Như anh CR7, mỗi tháng, mỗi năm luyện tập biến 1 điểm yếu thành điểm mạnh. Sau vài năm, tuy không hơn đc M10 nhưng vẫn ăn đứt các cao thủ từng xếp trên Anh nhiều bật ngày trước như Rooney, Robben, Persie, Ribery...
Học lý thuyết vậy là đủ rồi, hãy bắt tay vào cải thiện thôi!

10 cách cải thiện kĩ năng đầu tư (P2)

4/ Sử dụng checklists
Charlie Munger, đối tác của Buffett, được xem là nhà đầu tư thông minh nhất thế giới, là chuyên gia sử dụng Checklist trong việc phân tích đầu tư. Checklist không thể thay thế nhà ta ra quyết định mua hay bán, nhưng nó giúp ta quản lý nhiều thông tin phứt tạp và kiểm soát cảm xúc. Nếu bạn muốn học cách dùng checklist trong đầu tư, hãy đọc cuốn The Investment Checklist của Michael Shearn, highly recommend. Dùng Checklistđể đảm bảo tính kỉ luật khi mua cổ phiếu, ví dụ: tôi chỉ mua 1 cổ phiếu khi hiểu được các checklist sau:
Business có dể hiểu không?
Lợi thế cạnh tranh của công ty là gì?
Công ty dựa vào đâu để tăng trưởng?
Ban giám đốc làm việc có hiệu quả ko?
ROE, P/E, P/e đang là bao nhiêu?
Thời gian nắm giữ dự tính đến khi cổ phiếu này tăng giá trị?
Rủi ro lớn nhất của công ty là gì?
......
5/ Cải thiện khả năng tìm kiếm cổ phiếu
Đầu tiên bạn phải tăng số lượng ý tưởng đầu tư bạn nghiên cứu. Càng lật nhiều đá thì khả năng tìm ngọc trong đá càng cao hơn. Ý tưởng đầu tư có thể đến từ nhiều nguồn. Gần nhất là tìm hiểu ý tưởng đầu tư của những nhà đầu tư giỏi bạn biết. Bạn cũng có thể tìm các ý tưởng đầu tư từ diễn đàn, blogs. Hãy làm 1 danh sách 700 cổ phiếu trên sàn, loại bớt 1 số mã không có thanh khoản còn tầm 600 mã. Sau đó lập 1 list những cố phiếu tốt, bạn muốn mua những giá đang cao, chờ đợi đến khi cổ phiếu đó giảm đến mức giá kì vọng để mua vào. Theo dõi những cổ phiếu giảm giá về mức thấp nhất của 52 tuần gần nhất. Càng search được nhiều ý tưởng đầu tư bạn càng có nhiều cơ hội mua được cổ phiếu tốt giá hợp lý và cải thiện được kết quả.

6/ Cải thiện việc kiểm soát rủi ro
Lãi 30%/năm nhiều người chê ít, nhưng nếu bạn làm được vậy 3 năm liên tiếp thì tài khoản sẽ tăng hơn gấp đôi. Còn nếu lỗ 30% thì năm sau bạn phải lãi 43% mới hòa vốn được. Có nhiều chiến lược cụ thể để kiểm soát rủi ro, tùy vào mức độ chấp nhận rủi ro của từng người nên không có chuẩn nào chung. Tuy nhiên, bạn có thể sử dụng phương pháp checklist ở trên: tôi chỉ mua/không mua cổ phiếu nếu không hiểu được các checklist sau:
Rủi ro lớn nhất của công ty là gì?
Nếu lãi suất tăng, lạm phát, tăng trưởng thấp... công ty có bị ảnh hưởng nặng nề ko?
Tôi có hiểu business của công ty ko?
Công ty có vay nợ nhiều quá ko?

7/ Kiểm soát bản thân
Bạn cần kiểm soát những lỗi tâm lý & kiểm soát thời gian để đầu tư tốt hơn. Về lỗi tâm lý chia làm 2 loại là lỗi nhận thức & lỗi cảm xúc. Lỗi cảm xúc thuộc về tính cách, khó có thể thay đổi trong ngắn hạn. Nhưng lỗi về nhận thức, đánh giá vấn đề có thể chữa được. 1 số sai lệch về nhận thức cơ bản, ví dụ như quá bảo thủ, phụ thuộc vào kinh nghiệm quá khứ, tìm sự đồng tình của người khác trước khi quyết định...đã được viết ở đây. Về vấn đề này Munger cũng là chuyên gia, bạn có thể tìm đọc thêm các bài viết của Munger về tài chính hành vi.
Về kiểm soát thời gian, Buffettt có nói: điểm khác biệt giữa người thành công và người rất thành công đó là người rất thành công say NO với hầu hết tất cả mọi thứ. Nghĩa là họ chuyên tâm 100% vào công việc, đam mê của họ, không bị xao lãng. Hãy nhìn Buffett, trong suốt cuộc đời đầu tư của mình, công việc thường xuyên nhất của Ông là đến văn phòng, đọc báo cáo tài chính, gọi điện thoại hỏi về những vấn đề cần làm sáng tỏ, nghiên cứu công ty, hết ngày Ông lại mang 1 mớ tài liệu về nhà đọc. Khi có khách đến chơi Ông chỉ tiếp chuyện qua loa rồi giao lại việc tiếp khách cho vợ, còn Ông lên phòng riêng tiếp tục đọc. Graham, thầy của Buffett cũng là 1 nhà đầu tư vĩ đại, khi còn trẻ Ông cũng chăm chỉ hơn bất kì 1 nhân viên phố Wall nào. Nhưng ngoài đầu tư ra Ông còn nhiều sở thích khác, tính cách có vẻ phóng khoáng. Vì vậy khi nghĩ ra cách quản lý danh mục, phương pháp đầu tư thành công rồi Ông chỉ dùng nó để kiếm lời vừa phải, dành thời gian cho các đam mê khác. Ngược lại, Buffett dành 100% nguồn lực cho đầu tư. Học được tuyệt chiêu của Graham rồi, Ông không chỉ áp dụng rập khuôn mà con cách tân nó, áp dụng thêm triết lý của Fisher vào để thành công hơn nữa. Không có chén thánh ở đây! Các nhà đầu tư vĩ đại đều làm việc chăm chỉ gấp nhiều lần nhà đầu tư bình thường!

10 cách để cải thiện kĩ năng đầu tư

Khi chơi hoặc xem đánh bài Xì Tố (Poker), vài ván đầu tiên có 1 người thắng đậm, 1 người thua đậm. Bạn chỉ có thể kết luận người thắng đậm may mắn hơn, không chắc là người đó đánh giỏi mà thắng. Có thể đối phương thả vài ván đầu tiên thăm dò. Chỉ khi chơi, hoặc xem 1 chuỗi vài  chục trận, bạn mới có thể biết được người chơi nào có kinh nghiệm, cao tay, người chơi nào là tay mơ và chỉ thắng được những ván bài đỏ. Công việc đâu tư (chứng khoán) cũng vậy, nếu bạn mới bắt đầu đầu tư và thắng đậm vài lần ra quân đầu tiên, bạn sẽ nghĩ khả năng đầu tư mình quá giỏi, mới tham gia đã trúng lớn. Trải qua vài tháng, hoặc vài năm chưa chắc tài khoản bạn tăng trưởng ổn định nếu không cải thiện phương pháp đầu tư của mình. Chọn 1 cổ phiếu tăng giá không khó (có vài trăm cổ phiếu tăng giá hàng ngày, bốc đại có khi cũng trúng), nhưng để chọn đúng cổ phiếu trong 1 thời gian dài là 1 thách thức. Cũng giống như chơi Xì Tố, muốn chiến thắng ổn định trong thời gian dài, bạn cần từng ngày cải thiện phương pháp, tâm lý, quá trình chơi để thành 1 cao thủ thực sự, trăm trận không thua.  Người mới đầu tư thường thích học chiêu thức, phương pháp để ra trận đánh ngay. Chiêu thức có thể là các formation quen thuộc của phân tích kĩ thuật, tính toán các chỉ số tài chính…Nhưng khi thương tích đầy mình thì những chiến binh thường nghiên cứu tâm pháp, triết lý đầu tư nhiều hơn, để công việc đầu tư bài bản & ổn định hơn. Dưới đây là 10 cách để cải thiện quá trình đầu tư của Greg Speicher, rất bổ ích cho tôi, hi vọng sẽ có ích cho người đọc.

 1/ Xác định rõ mục tiêu

Bạn phải đặt mục tiêu cụ thể, danh mục sẽ tăng trưởng bao nhiêu %/năm, vượt hơn Vnindex bao nhiêu %, từ đó mới có kế hoạch đi tiền được. Nếu mục tiêu lợi nhuận của bạn là càng nhiều càng tốt thì rất khó đánh giá chiến lược đang áp dụng có hoàn thành được mục tiêu không. Ví dụ mục tiêu của tôi là lãi 26.5% mỗi năm. Cuối năm đánh giá lại, nếu mình làm hơn được mục tiêu là do đâu? Do thị trường quá thuận lợi hay là do kĩ năng của mình đã tốt lên. Nếu lỗ hoặc tăng trưởng thấp hơn Vnindex là lí do vì sao, kĩ năng chọn cổ phiếu hay tâm lý?Từ đó cải thiện quy trình đầu tư của mình.

2/ Xác định rõ chiến lược đầu tư của mình

Bạn không thể cải thiện quy trình ra quyết định đầu tư nếu không có 1 chiến lược đầu tư cụ thể. Lúc mới đầu tư chiến lược của tôi là đánh đấm loạn xạ theo phân tích kĩ thuật, thử nghiệm rất nhiều indicators, từ MA, RSI, Ichi mò ku… cuối cùng cảm thấy mình không có tố chất để làm trader. Tôi chuyển sang học phân tích cơ bản & xác định chiến lược của mình là đầu tư giá trị, chỉ mua cổ phiếu dưới giá trị. Đầu tư giá trị có nhiều cách khác nhau, nhưng có 1 số quy trình, chiến lược chung, ví dụ như mua cổ phiếu có P/e, P/b thấp trong ngành, mua cổ phiếu net net…Bạn phải ghi rõ chiến lược của mình ra, ý tưởng đầu tư, cách định giá theo phương pháp nào, khi nào mua, khi nào bán. Sau khi thực hiện chiến lược bạn đã viết ra 1 thời gian thì đánh giá coi có hiệu quả không, có cần thay đổi chỗ nào không. Ví dụ đầu năm 2013 đến nay chiến lược của tui là buy and hold những cổ phiếu tốt, P/e thấp, tăng trưởng ổn định, Balance sheet tốt. Chiến lược này dùng khá tốt cho đến giữa năm 2014, khi các cổ phiếu giá trị đã tăng giá mạnh rồi thì rất khó tìm ra được những cổ phiếu tốt dựa vào những screen đơn giản nữa. Vì vậy tui phải chịu khó hơn nữa, như những đứa trẻ lật đá tìm dế, càng lật nhiều viên đá lên thì cơ hội tìm ra dế càng nhiều hơn. Nếu bạn không viết ra & theo dõi chiến lược đầu tư của mình, bạn sẽ không kịp thay đổi khi chiến lược của mình lạc điệu với thị trường hiện tại. Không có chiến lược nào luôn tốt trong mọi hoàn cảnh. Nhạc đổi nhịp thì phải tìm cách nhảy điệu khác.

3/ Đừng tập trung vào kết quả

Nếu bạn tập trung nhìn bảng điện quá nhiều thì bạn sẽ không còn thời gian để suy nghĩ, phân tích. Rất nhiều trường hợp bạn nghe 1 ai đó khuyến nghị 1 cổ phiếu tốt, mua theo và thắng lớn. Tuy kết quả là thắng lớn nhưng đừng để điều đó lừa dối bạn. Đó không phải là lợi thế cạnh tranh dài hạn trong trò chơi này. Không phải cứ kết quả tốt đều đến từ quy trình ra quyết định đầu tư của bạn tốt. Cái bạn cần là 1 quy trình tốt, nó có thể khiến bạn thua lỗ 1 vài deals nếu bạn xui (thị trường mà, ai biết chắc được điều gì), nhưng nó sẽ giúp bạn sống sót lâu dài trên thị trường. Ví dụ ở những giai đoạn TTCK tăng nóng, nếu bạn có những phân tích chứng minh TTCK đã overvalued và quyết đứng ngoài. Nhìn bạn bè mua cổ phiếu cứ tăng trần, còn mình chỉ đá ống bơ, cũng hơi tiếc, nhưng đó là quyết định dựa trên 1 quy trình đúng. Nếu bạn tham lam nhảy vào lúc tt quá nóng, có thể ăn thêm 1 đoạn nữa, nhưng rủi chạy không kịp thì cũng mất hết thành quả. Cái quan trọng là xây dựng 1 quy trình đầu tư tốt, đừng vì kết quả nhất thời mà hành động thiếu kỉ luật. 

Book review: Contrarian Investment Strategies -David Dreman

Tên của quyển sách đã tiết lộ một phần nội dung tác giả muốn truyền đạt- về đầu tư giá trị bằng cách tìm mua các cổ phiếu không được thị trường ngó ngàng đến Nội dung của sách là các chiến lược, kỉ luật mua bán để kiếm lời từ những cổ phiếu đi ngược đám đông. Các phương pháp mua cổ phiếu thiên về định lượng, ví dụ mua 1 rổ các cổ phiếu có P/E, P/B, P/FCF thấp, dividend yield cao và chờ đợi các cổ phiếu này trở về giá trị thật. Quyển sách dày hơn 400 trang với 41 quy luật mua bán cổ phiếu. Dưới đây là 1 số quy luật của chiến lược này:

Rule 1: đừng dùng phân tích kĩ thuật và tìm cách timing thị trường, nó chỉ làm bạn tốn tiền.

Rule 6: các báo cáo phân tích luôn dự đoán quá lạc quan về công ty. Bạn phải điều chỉnh giảm xuống cho phù hợp.

Rule 14: mua 1 rổ các cổ phiếu không được thị trường chú ý và định giá cao, các cổ phiếu có P/e, P/b, p/FCF thấp, cổ tức cao.

Rule 17: chỉ mua những cổ phiếu đi ngược đám đông, chúng sẽ đem đến lợi nhuận vượt trội.

Rule 20: mua những cổ phiếu rẻ nhất ngành dưới trên các so sánh định lượng.

Rule 21: khi các cổ phiếu đã đến điểm bán (các tỉ số P/E, P/b lên cao, không còn rẻ nữa, đã bị thị trường để ý) thì hãy bán ngay và tìm cổ phiếu đi ngược đám đông mới.

Rule 26: đừng kì vọng chiến lược đầu tư bạn áp dụng sẽ đem lại lợi nhuận ngay. Cần phải có thời gian thực hành, áp dụng.

Rule 29: khi có khủng hoảng kinh tế hoặc chính trị sẽ có làn sóng bán tháo, hãy tận dụng điều này để mua cổ phiếu giá rẻ.

Rule 33-38: bí kíp đầu tư cổ phiếu Penny: mua cổ phiếu Penny có tài sản tốt, lợi nhuận ổn định, diversify nhiều cổ phiếu và phải kiên nhẫn.

Trong từng Rule, tác giả diễn giải chi tiết hơn và có case study cụ thể.

Nhận xét: quyển sách có nhiều chiến lược mua bán hay, cụ thể, thích hợp cho nhà đầu tư ít kinh nghiệm. Nếu bạn không có nhiều thời gian nghiên cứu cổ phiếu, không phải là “chiên da” chứng khoán thì áp dụng các phương pháp định lượng đơn giản, an toàn cũng cho kết quả tốt. Nếu bạn đã có kinh nghiệm chinh chiến, am hiểu về thị trường, về ngành và nhiều công ty rồi, thì có thể không thích quyển sách này vì nó quá đơn giản. Đặc biệt nếu phương cách đầu tư của bạn muốn tìm cổ phiếu có good/great business với fair price như Warren Buffett thì quyển sách này không phù hợp. 

Đầu tư vào công ty kinh doanh tốt

Đầu tư giá trị không phải lúc nào cũng mua được cổ phiếu dưới giá trị và chỉ một thời gian ngắn là bán được giá cao. Sẽ có những giai đoạn cổ phiếu dưới giá trị tiếp tục giảm giá. Điều cần thiết là nhà đầu tư phải kiên nhẫn chờ đợi thị trường nhận ra giá trị thật của cổ phiếu và re pricing cổ phiếu đó về đúng giá trị của nó. Nếu may mắn thì Mr Market sẽ trả cổ phiếu của bạn về đúng giá trị trong một thời gian ngắn. Nếu không may mắn, có khi phải chờ đến hàng năm. Vì vậy khi đầu tư giá trị nên chọn mua cổ phiếu kinh doanh tốt, sẽ giảm thiểu rủi ro business của công ty giảm giá trị. Theo thời gian, các công ty kinh doanh tốt thường tăng giá trị, và nhà đầu tư sẽ được lợi gấp đôi, từ việc giá cổ phiếu quay về giá trị thực và giá trị thực của cổ phiếu tăng lên theo thời gian. Với những cổ phiếu dưới giá trị nhưng có hoạt động kinh doanh yếu kém, trong thời gian chờ đợi giá cổ phiếu về với giá trị thực, có khi giá trị thực giảm xuống mạnh & margin of safety không còn nữa.

Khi chọn công ty có business tốt để đầu tư, cần chú ý các yếu tố sau:

Rào cản gia nhập ngành cao

Thương hiệu

ROE cao

FCF cao

Khách hàng trung thành

Tiềm năng tăng trưởng

Ban giám đốc giỏi

Có thể tăng giá bán sản phẩm

Balance sheet tốt

Ít đòi hỏi đầu tư CAPEX

Nếu đầu tư size nhỏ, lợi nhuận kì vọng của Buffett là bao nhiêu % mỗi năm?

Warren Buffett những năm mới khởi nghiệp (1950-1956) kiếm trung bình mỗi năm 43%. Giai đoạn từ 1957-1964 Ông đạt thành tích trung bình 27.7% mỗi năm, giai đoạn từ 1965 đến 30 năm sau Ông đạt trung bình 29.1%. Size tài khoản tăng lên nhanh khiến cho lợi nhuận của Buffett không đột biến như giai đoạn trai trẻ chưa quá nổi tiếng. Nhìn lại, trung bình cứ sau 3 năm tài sản của Ông lại nhân đôi, trong suốt 60 năm đầu tư chứng khoán!

Tôi thắc mắc là nếu quản lý tài khoản nhỏ tầm vài triệu $ thì vị huyền thoại đầu tư giá trị này sẽ dám đảm bảo suất sinh lời bao nhiêu %? Rất may là câu hỏi này từng được Buffett trả lời năm 1999 đăng trên Business Week:

“Nếu hiện nay tôi quản lý 1 triệu $, hoặc 10 triệu $ gì đó cũng được, tôi sẽ đầu tư toàn bộ số tiền đó (vào chứng khoán). Ai bảo size tài khoản không ảnh hưởng gì đến việc đầu tư chỉ là chém gió. Suất sinh lời cao nhất tôi đạt được là giai đoạn những năm 1950. Khi ấy tôi đã đè bẹp chỉ số Dow. Nhưng lúc đó tôi đầu tư với số tiền nhỏ. Sẽ rất lợi thế nếu  bạn không phải đầu tư với quá nhiều tiền. Tôi nghĩ tôi có thể kiếm 50% mỗi năm với tài khoản 1 triệu đô. Không, Tôi dám chắc là tôi có thể. Tôi đảm bảo điều đó!”

Năm 2005, khi có người hỏi lại câu hỏi cũ: “ năm 1999, Ông nói rằng đảm bảo kiếm được 50% mỗi năm nếu đầu tư 1 triệu $, bây giờ Ông còn tự tin đạt được suất sinh lời đó không?” Buffett trả lời:

“ Dĩ nhiên, tôi vẫn tự tin với điều đó. Thực tế, chúng tôi vẫn kiếm được suất sinh lời cỡ đó trở lên ở 1 số vụ đầu tư nhỏ. Tôi còn dám khẳng định rằng điều đó (kiếm 50%/năm) còn dễ dàng hơn trong thời buổi này vì thông tin dễ truy cập hơn. Quản lý quá nhiều tiền khiến Berkshire buộc phải đầu tư vào các công ty ít hấp dẫn hơn. Trình độ đầu tư và hiểu biết về kinh doanh của tôi ngày càng tăng, nhưng tỉ suất lợi nhuận thua xa những năm 1950. Với size của Berkshire hiện nay, chúng tôi không có nhiều hơn 200 cổ phiếu trên thế giới đủ tiêu chuẩn để lựa chọn đầu tư.”

KLS: rồng vàng bao giờ thức giấc?

Nếu bình chọn 1 cổ phiếu khiến nhà đầu tư thất vọng nhất năm 2013 thì KLS là 1 ứng viên sáng giá. Dù được nhiều nhà đầu tư nhận định là cổ phiếu đang được giao dịch dưới giá trị, KLS vẫn quanh quẩn giá 10k, mặc cho các đối thủ khác như SSI, VND, BVS tăng giá ầm ầm vài chục phần trăm trước tết. Nếu bạn chọn dòng chứng khoán để bắt đầu năm dương lịch 2014 & chọn BVS để dành ăn tết thì đã tăng 17%, SSI tăng 27%, VND tăng 35% trong 1 tháng, trong khi đó KLS chỉ tăng trên dưới 10%.

Một đặc điểm thường thấy ở các cổ phiếu Net Net là hoạt động kinh doanh và tiềm năng tăng trưởng của các cổ phiếu này thường không tốt, vì vậy giá cổ phiếu còn thấp hơn cả net working capital. KLS không phải ngoại lệ. Theo tôi tạm tính thì net net/share của KLS hiện gần 11k/ cổ phiếu (tính theo BCTC năm 2013), cao hơn 12% so với giá thị trường hiện tại. Với việc các cổ phiếu lớn dòng chứng tăng mạnh ( ngoại trừ AGR và KLS), KLS đã bị thị trường định giá thấp hơn nhiều so với các cổ phiếu chứng khoán vốn hóa lớn hơn 40 triệu USD. P/B của SSI hiện là 1.57, của VND là 1.11, BVS và KLS lần lượt là 0.8 & 0.78 (KLS lấy theo bctc Q4, các công ty còn lại tính theo bctc Q3).

Tôi chưa tìm hiểu nhiều về hoạt động kinh doanh của KLS, và cũng không biết có thông tin xấu nào của KLS chưa được công bố không. Hiện tại, KLS đã vượt qua vòng tính toán định lượng ban đầu của tôi về một cổ phiếu đang bị định giá rẻ, net working capital cao, không có nợ, thanh khoản cổ phiếu tốt, tiềm năng tăng trưởng lớn hơn so với rủi ro mất tiền. Trường hợp này tôi đánh giá xác suất chiến thắng của KLS cao hơn thua lỗ. Điều quan trọng khi đầu tư cổ phiếu net net là tiềm năng của nó không đủ hấp dẫn để bức phá mạnh như VND hay SSI đợt vừa rồi, vì vậy phải kiên nhẫn chờ đợt 1 chất xúc tác nào đó để thị trường đánh giá lại KLS, ví dụ như chia nhiều cổ tức, mua cổ phiếu quỹ khi doanh nghiệp chưa tìm được cách đầu tư tiền tốt. Tôi chọn mua rồng vàng đầu năm lấy may & sẵn sàng chờ vài tháng để rồng vàng thức giấc. Trong cuốn Dhandho Investor có 1 câu rất hay “Heads I win, Tails I Don't Lose Much”. Tôi nghĩ KLS là 1 cổ phiếu có tính chất này.

Đây là danh mục cổ phiếu KLS lập dự phòng giảm giá cuối năm 2013, sau 1 tháng thì danh mục này đã tăng được 8.3 tỉ. 

Đầu tư vs đầu cơ: trăm năm lửa khói

Cũng giống như cuộc chiến TA FA, các tranh luận về đầu tư & đầu cơ vẫn diễn ra ác liệt từ ngày xửa ngay xưa & có lẽ chẳng bao giờ đến hồi kết. Về cơ bản, bạn là nhà đầu tư khi bạn mua cổ phiếu với những phân tích kĩ càng về giá trị của công ty, hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Nếu bạn là nhà đầu cơ, điều đầu tiên bạn quan tâm là dự đoán giá cổ phiếu sẽ chạy như thế nào và không quan tâm đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.

Tại sao mua TCM giá 6 là đầu cơ mà mua giá 12 lại gọi là đầu tư? Lúc giá 6, với 1 số tin tốt là giá bông giảm, ban lãnh đạo thay đổi kế hoạch nhập nguyên liệu…nếu bạn đánh giá rõ ràng những  yếu tố đó ảnh hưởng cụ thể đến lợi nhuận doanh nghiệp như thế nào trong các quý/năm tới thì vẫn gọi là đầu tư. Còn nếu chỉ hi vọng những tin đó là chất xúc tác để cổ phiếu tăng giá và quyết định mua bắt đáy ngay thì gọi là đầu cơ. TCM lên 12, khi bức tranh đã sáng hơn, nhiều nhà đầu tư giỏi đã nghiên cứu rất kĩ và quyết định mua vì kì vọng lợi nhuận doanh nghiệp sẽ bền trong các quý tới, bất chấp giá cổ phiếu đã tăng gấp đôi từ đáy. Trong khi đó các nhà đầu cơ bắt đáy giá 6,7 thường sẽ bán vì rất quan tâm đến giá cổ phiếu đã tăng 100%, sắp đến vùng “xả hàng”. Mua giá 12 bán giá 24 cũng lãi 100%, mua giá cao hơn nhưng rủi ro chưa chắc cao hơn lúc mua tại đáy, và đòi hỏi phải nghiên cứu kĩ, tích lũy kiến thức.

Trong bài phỏng vấn năm 1976 cho Financial Analysts Journal, Graham cho rằng các nhà đầu tư ít kiến thức thường thích đầu cơ hơn. Tích lũy kiến thức là sự khác biệt giữa nhà đầu tư và nhà đầu cơ. Bạn càng có nhiều kiến thức hơn, càng sáng suốt hơn thì càng ít đầu cơ hơn, vì đầu tư cũng đem lại lợi nhuận rất cao với rủi ro thấp hơn đầu cơ rất nhiều.

 Tất nhiên, các nhà đầu cơ giỏi cũng có nhiều lí do để theo đuổi triết lí của mình. Đầu tư là một công việc nhàm chán, nghiên cứu lâu tốn công sức, lại phải chờ cho giá về dưới giá trị thực, biên an toàn cao mới mua. Mua xong lại đợi mãi đến khi thị trường nhận ra giá thị thật của cổ phiếu/công ty & kéo nó lên. Trong khi đó các cao thủ đầu cơ chỉ cần quan sát giá và khối lượng là có thể mua được trước khi giá tăng 1 thời gian ngắn và kiếm lãi nhanh, sau đó lại bán và nhảy sang cổ phiếu khác. E rất ngưỡng mộ sự nhạy bén của các nhà đầu cơ, nhưng biết rằng mình không có khả năng timing tốt như vậy nên chọn cách phù hợp hơn là ăn chắc mặc bền. Từ năm 2009 đến nay, trình độ phân tích cả về TA lẫn FA của các nhà đầu tư đã tăng rõ rệt. Và sự thật là trên các diễn đàn chứng khoán, trường phái đầu tư FA ngày càng nhiều lên, các thể loại chart huyền ảo nhiều indicators kì bí như giai đoạn 2011 ngày càng ít thấy. Phải chăng ở VN cũng vậy, khi kiến thức và tài sản càng tăng thì nhà đầu tư có xu hướng theo trường phái đầu tư, hoặc chí ít dân TA cũng không còn thuần TA 100% nữa mà đã quan tâm dần đến những yếu tố vĩ mô, kinh tế tác động đến doanh nghiệp?  

Tích lũy kiến thức là 1 chặng đường dài, và đó là cách mà Buffett & Munger đã làm để thành công. Buffett & Munger đã đọc và học rất nhiều về các nhà đầu tư thành công như Graham, Fisher… mở rộng vòng tròn năng lực của họ suốt cả cuộc đời đầu tư, và sau đó chia sẻ kiến thức lại cho thế hệ nhà đầu tư mới .  Trên chặng đường dài này, mỗi ngày hãy bước từng bước ngắn, tích lũy kiến thức và sự sáng suốt hơn ngày hôm qua một chút thôi, nhưng luôn sẵn sàng để bung sức bức tốc tối đa khi cơ hội tốt đến.

Second level of thinking: suy nghĩ ở cấp độ cao hơn

Mục tiêu của mọi nhà đầu tư không phải mua cổ phiếu để kiếm được mức lãi bằng lãi suất ngân hàng. Mục tiêu của chúng ta là phải tốt hơn vài lần mức trung bình của thị trường. Rất nhiều nhà đầu tư có nền tảng tài chính tốt, học rộng hiểu nhiều, nhưng rất ít người duy trì được tỉ suất lợi nhuận cao và ổn định qua nhiều năm. Để lên tầm cao thủ nhất đẳng, bắn 1 phát xuyên táo cần tích lũy nhiều rất yếu tố cả về kiến thức, kinh nghiệm thực chiến. 1 trong số các yếu tố tiên quyết mà mọi nhà đầu tư thành công cần phải có, gọi là second level of thinking mà Howard Marks nói đến ở chương đầu của cuốn “ the most important thing”. Đọc sách này & các sách về đầu tư giá trị e rất tâm đắc ở chỗ những bài học để đầu tư giá trị thành công đều có thể áp dụng để thành công trong những lĩnh vực, công việc khác ngoài chứng khoán.

Tâm pháp “second level of thinking” không chỉ cho chúng ta chiêu thức để mua đáy chạy đỉnh, nhưng chỉ cho chúng ta biết rằng để đầu tư thành công lâu dài, suy nghĩ của bạn phải trên đám đông 1 bậc. Nhất là thị trường hiện nay, nhà đầu tư nào cũng trang bị vũ khí đến tận răng, nào là chart, cầy tơ, price action, thống kê PE, EBITDA vài giây là có. Vì vậy bạn phải suy nghĩ đúng & sâu hơn đám đông mới mong có được lợi nhuận cao hơn mức trung bình. Marks đưa ra vài ví dụ đơn giản về first level of thinking đại ý như sau: “VNM là công ty tốt, tôi thích thương hiệu này & sẽ giữ nó lâu dài”. Second level of thinking suy nghĩ rằng: “ đúng là VNM rất tốt, nhưng ai cũng nghĩ VNM tốt, nên PE đã lên đến 18 rồi, liệu nó đã được định giá quá cao chưa?” 

  

First level of thinking nghĩ:” PVX lỗ nặng quá, chắc sắp phá sản rồi, giá nào cũng phải chạy”. Second level of thinking nghĩ: “ cổ phiếu mà ai cũng nghĩ sẽ phá sản, nếu không phá sản thì ăn gấp 2,3 lần không phải là khó, hãy thử theo dõi xem sao” ( ví dụ trên để minh họa, không có ý shọt VNM & mua PVX).

Một ví dụ sinh động hơn, ở topic DBC http://vfpress.vn/threads/dbc-tinh-hinh-cong-ty-va-bo-chi-so-uoc-gia.88769/page-3#post-234002, a Duy có nhiều chứng cứ thuyết phục cho thấy giá ngô giảm & DBC là 1 cổ phiếu rất triển vọng. Các phản biện của bác Mam Non, Chim Non, anh Goodwill chính là minh họa rõ nét nhất về 2^nd level of thinking. Họ không tin ngay vào nhận định của 1 ai mà đào sâu nghiên cứu, hỏi người trong ngành để đánh giá ảnh hưởng của việc giảm giá ngô, phán đoán thời điểm nào để đầu tư thích hợp nhất.

 

anh Comaogaotien nhận định thuyết phục rằng “Dù tin hay không, các tín hiệu vĩ mô và vi mô đang báo hiệu 2014 là năm khởi đầu cho một Mùa Xuân mới”, tôi hào hứng mua mai mua đào & full luôn margin vào đầu năm cho nó máu. Nhưng second level of thinking sẽ phải tự hỏi rất nhiều câu hỏi & làm rất nhiều bài tập để kết luận đúng là mùa xuân đến thật. Nếu thêm 1 level of thinking nữa, bạn hãy nghĩ rằng bình thường mùa xuân hoa nở ấm áp, nhưng lỡ gặp phải rét Nàng Bân thì cũng lạnh teo… đủ thứ cái. Thôi thì tiện thế lên kế hoạch luôn khả năng khi nào có rét nàng Bân, nếu có rét đến thật thì ứng phó như thế nào.

Cuốn the most important thinking có rất nhiều chương hay, nhưng tôi thích nhất chương second level of thinking. Không chỉ trong đầu tư mà cả trong công việc, cuộc sống cũng vậy, cần phải suy nghĩ sâu sắc hơn để hoàn thành trách nhiệm của mình trên mức khá.

Walter Schloss: học trò thành công nhất của Benjamin Graham

Mọi người đều biết đến cha đẻ của trường phái đầu tư giá trị là Graham. Buffett áp dụng 85% trường phái Graham và 15% trường phái Fisher để trở thành nhà đầu tư thành công nhất mọi thời đại (vì Ông dùng 15% độc chiêu của môn phái & sáng tạo ra trường phái riêng nên tôi không gọi Buffett là học trò thành công nhất của Graham) . Còn Schloss, Ông gần như áp dụng 100% chỉ bảo từ người thầy Graham để trở thành 1 nhà đầu tư giá trị vĩ đại, từng được Buffett gọi là “superinvestor”  trong các bức thư gửi cổ đông, cũng như trong các cuộc trò chuyện về đầu tư.

Không giống như Buffett, Schloss thường đa dạng hóa danh mục lên đến trên dưới 100 cổ phiếu. Thành tích của Ông là đem về trung bình cho các nhà đầu tư 15.3% trong suốt 47 năm (1955-2002), gấp đôi so với con số 7% return cuả chỉ số S&P. Dưới đây là 1 số điểm nổi bậc trong cuộc đời đầu tư của Walter Schloss:

Ông chỉ tốt nghiệp cấp 3 và không học đại học.

Năm 1934, Walter tròn 18 tuổi & bắt đầu làm việc tại Wall Street với vị trí binh bét trong 1 brokerage house. Nhiệm vụ của Ông chỉ là giao giấy đặt lệnh của nhà đầu tư & vận chuyển cổ phiếu lại cho họ (thời này chưa trade online). Ông rất đam mê đầu tư, & được 1 Đại Bàng phòng research trong firm(Mr. Erpf) chỉ bí kíp:“ mày muốn học đầu tư thì hãy đọc sách Securities Analysis của Graham cho thật kĩ. Đến khi hiểu mọi điều trong sách này là đủ, khỏi cần học ai và đọc thêm sách nào khác”.

Năm 1940 khi chiến tranh thế giới II đang diễn ra ác liệt, Ông quyết định  nghỉ làm để gia nhập quân đội chiến đấu bảo vệ tổ quốc. Vài năm ở quân đội đã dạy Ông rất nhiều điều về đầu tư “ tôi học được rằng Tôi có thể sống sót ở TTCK, cũng giống như việc sống sót trên chiến trường, và đừng để mất tiền”.

Trong quân ngũ, ông có viết CV gửi cho Graham. Khi 1 analyst trong firm của Graham nghỉ, Graham đã mời Schloss vào thế chỗ ngày 2/1/1946 với mức lương 50 đô 1 tuần. Làm việc với Graham 10 năm, Schloss thấm nhuần tư tưởng của Graham và chỉ chuyên săn hàng net-net (cổ phiếu bán dưới net-net working capital).

Năm 1955, khi Graham giải nghệ về hưu, Schloss quyết định mở 1 quỹ riêng quản lý 100,000$.

Triết lý đầu tư của Schloss:

“Chúng tôi chỉ mua cổ phiếu rẻ”

Theo phong cách đầu tư giá trị của Graham suốt cuộc đời đầu tư của Ông.

Ông rất ít khi nói chuyện với lãnh đạo công ty bởi vì họ thường phóng đại performance & ảnh hưởng đến đánh giá của Ông. Vì vậy Schloss chỉ quan tâm đến số liệu báo cáo tài chính. Đặt biệt, Ông chú ý đến Balance sheet nhiều hơn báo cáo kết quả kinh doanh.

Ông thường chọn cổ phiếu có P/B & P/E thấp, ít nợ.

Ông thích cổ phiếu có chu kì và thường nghiên cứu về chu kì lợi nhuận của công ty trong 1 khoảng thời gian dài. Ông rất quan tâm đến balance sheet vì tài sản công ty thường ít biến động bằng lợi nhuận hàng năm.

Ông không thích mất tiền, vì vậy toàn chọn hàng giá rất rẻ và đa dạng hóa danh mục từ 60-100 cổ phiếu. Thời gian nắm giữ của Ông thường là 4 năm. Theo Ông, rất nhiều người học hỏi phong cách của Buffett và mơ ước đầu tư giỏi như Buffett. Nhưng nên nhớ rằng Buffett không chỉ phân tích cổ phiếu giỏi, mà Ông còn rất cao thủ trong việc đánh giá con người, đánh giá ban lãnh đạo & business. Ông biết mình thiếu những tố chất giống Buffett, nên có bắt chước cách đầu tư của Buffett cũng không thành công được . Vì vậy Ông chọn hướng đi riêng, phù hợp với tính cách và sở trường của Ông.

Nhà đầu tư huyền thoại này qua đời năm 2012 ở tuổi 95. 

Performance của Ông

Nên nắm giữ bao nhiêu cổ phiếu trong danh mục?

Dân đầu tư ai cũng biết nguyên tắc “ không nên bỏ tất cả trứng vào chung 1 giỏ”. Nhiều nghiên cứu đã chứng minh đa dạng hóa danh mục sẽ giúp bạn hạn chế rủi ro mất tiền. Nhưng không phải ai cũng đồng ý với quan điểm trên. Triết lý của người giàu thứ 2 trong lịch sử thế giới (đã tính trượt giá lạm phát), ông vua thép Andrew Carnegie:” Hãy biết tập trung năng lượng, tâm trí và vốn liếng… Người đàn ông thông minh sẽ đặt mọi quả trứng anh ta có vào trong một chiếc giỏ và trông chừng nó.” Còn các nhà đầu tư lừng lẫy trên thế giới, như Buffett, Fisher, Graham…họ bỏ trứng vào bao nhiêu giỏ?

Hãy bắt đầu từ cách bỏ trứng của Ben Graham- người khai sinh ra trường phái đầu tư giá trị. Trong chương 5 của quyển “ Nhà đầu tư thông minh”, ông khuyên chúng ta nên đa dạng hóa danh mục 1 cách vừa phải, ít nhất 10 cổ phiếu & tối đa 30 cổ phiếu trong danh mục. Những công ty đầu tư vào cần phải lớn, nổi bậc & có tình hình tài chính ổn.

Năm 1952, Harry Markowitz ủng hộ quan điểm của Graham và cho rằng nếu chúng ta tập trung quá nhiều vốn vào vài mã cổ phiếu thì sẽ không hiệu quả & nhiều rủi ro. Không dừng lại ở đó, Ông còn mô hình hóa quá trình lựa chọn danh mục đầu tư  để cho thấy một cách chính xác làm thế nào nhà đầu tư có thể làm giảm độ lệch chuẩn của lợi nhuận danh mục cổ phiếu của mình bằng cách chọn các cổ phiếu không biến thiên cùng với nhau. Nghiên cứu này còn giúp Ông đoạt giải Nobel năm 1990.

Ngược lại với 2 đại cao thủ này,năm 1934 John Maynard Keynes cho rằng phương pháp đầu tư đúng đắn là bỏ 1 số tiền lớn vào 1 số ít doanh nghiệp mà chúng ta hiểu rõ về nó: “ sẽ là sai lầm nếu bạn cho rằng có thể hạn chế rủi ro bằng cách rải tiền vào quá nhiều doanh nghiệp mà bạn chẳng hiểu gì về nó, và chẳng có lí do nào để tự tin vào tương lai của doanh nghiệp đó.” Theo Keynes, tại 1 thời điểm mà đầu tư trên 3 cổ phiếu là quá nhiều. Tốt nhất nên gửi trọn niềm tin vào 1-3 cổ phiếu mà bạn tự tin nhất.

Trong thư gửi cổ đông Berkshire Hathaway năm 1991, Buffett ủng hộ quan điểm của Keynes và cho rằng thật sai lầm nếu dạy các nhà đầu tư phải đa dạng hóa để giảm thiểu rủi ro. Sự nguy hiểm của việc bỏ trứng vào quá nhiều giỏ đó là bạn không thể quan sát tất cả trứng của bạn trong nhiều giỏ được. Buffett đã học được từ Fisher rằng:” mua nhiều cổ phiếu mà không bỏ thời gian ra để hiểu cặn kẽ business của những doanh nghiệp đó còn rủi ro hơn nhiều so với danh mục tập trung”. Trong thư gửi cổ đông năm 1993, Ông tiếp tục ủng hộ danh mục tập trung vài cổ phiếu khi đưa ra quan điểm “nếu bạn là nhà đầu tư có hiểu biết, có thể hiểu được business và tìm được 5-10 công ty tốt với mức giá hợp lí có lợi thế cạnh tranh lâu dài, lúc này thuyết đa dạng hóa chẳng còn ý nghĩa gì nữa. Trái lại nó còn làm giảm lợi nhuận của bạn.”2 cao thủ nhất đẳng Buffett và Charlie mỗi năm chỉ chọn 1 công ty để mua. Sau nhiều năm chinh chiến, đôi bạn già này thấy rằng trong cuộc đời đầu tư quá khó để có thể đưa ra hàng trăm quyết định thông minh sáng suốt. Vì vậy 2 Ông dành toàn bộ kinh nghiệm, thời gian & trí tuệ của mình lọc trong hàng trăm cổ phiếu tiềm năng, chỉ chọn 1 cổ phiếu ưng ý nhất để đầu tư.  

 Seth Klarman viết trong cuốn “Margin of safety” cũng trình bày quan điểm này của Buffett, nhà đầu tư hiểu thật nhiều về 1 cổ phiếu & tự tin nắm giữ nó sẽ tốt hơn là mua nhiều cổ phiếu & biết mỗi công ty 1 chút. Số lượng cổ phiếu trong danh mục mà Klarman khuyến nghị là từ 10-15 cổ phiếu.

Tóm lại, số lượng cổ phiếu tối ưu tại 1 thời điểm theo sự chỉ dạy của các đại cao thủ đầu tư trên thế giới như sau:

Ben Graham: 10-30 công ty lớn, có tiềm năng & tài chính tốt.

John Keynes : 2-3 cổ phiếu thôi, nhưng hiểu thật kĩ trước khi xuống tiền.

Warren Buffett: 5-10 cổ phiếu, hiểu về lợi thế cạnh tranh dài hạn của doanh nghiệp & mua với giá hợp lí.

Seth Klarman: 10-15 cổ phiếu, biết ít nhưng mà chất. Biết mỗi thứ 1 ít thì cũng như không, vì ai cũng chém gió được.

Cá nhân e thì danh mục chỉ gồm 1-2 cổ phiếu thôi, không phải vì e hiểu doanh nghiệp nên không đa dạng hóa, mà vì vốn bé quá, mua 1 phát tất tay, buy and pray cho nhanh, khỏi đa dạng hóa mất công đặt lệnh.

Còn theo các bạn, nếu có trong tay 1 tỉ đồng trở lên thì bạn sẽ nắm giữ bao nhiêu cổ phiếu?   

Charlie Munger- phó tướng của Buffett

Charile Munger là 1 tên tuổi lớn xứng đáng nằm trong ngôi đền huyền thoại của các nhà đầu tư giá trị. Kể từ khi làm việc chung với W. Buffett từ năm 1959, Ông luôn là cánh tay phải đắc lực của WB, giúp WB bổ sung khuyết điểm rất nhiều & góp phần xây dựng đế chế Berkshire Hathaway hùng mạnh như ngày nay. Lão tướng Charlie Munger năm nay 89 tuổi, hiện là chủ tịch của tập đoàn tài chính Wesco và đồng thời là phó chủ tịch Berkshire Hathaway, với gia tài trị giá 1.2 tỉ USD (9/2013).

Dưới đây là chiến tích của cá nhân Charlie giai đoạn 1962-1975 (không có sự trợ giúp của Buffett)

Từ năm 1962-1975 Munger kiếm được trung bình 19.8% mỗi năm, trong khi đó chỉ số DJ chỉ tăng trung bình 4.9%. Năm 2002, Ông quản lý danh mục đầu tư của the Daily Journal trị giá 4.3 triệu đô, đến năm 2012 danh mục này đã tăng 19 lần (76.7 triệu $).

Munger sinh ở Omaha ngày 1/1/1924. Ông từng học toán ở University of Michigan & tốt nghiệp trường luật Harvard năm 1948. Sau đó Charile bắt đầu tập trung vào đầu tư. Giai đoạn đầu đời của Charile là 1 tấm bi kịch. Ông lập gia đình năm 21 tuổi (sớm quá, chắc bác sĩ bảo cưới). Cuộc hôn nhân chỉ kéo dài 8 năm & đổ vỡ, người vợ lấy hết gia tài của Ông. Charlie cùng cậu con trai 8 tuổi Teddy Munger rời khỏi nhà với 2 bàn tay trắng. 1 năm sau, Teddy qua đời vì căn bệnh ung thư, Charile sụp đổ vì mất tất cả. Không những vậy, 1 con mắt của ông bị hỏng vĩnh viễn. Năm 35 tuổi, Ông đi bước nữa, vài đến giờ Ông đã có  đứa con & 1 đàn cháu chắt đủ lập vài đội bóng. Năm 25 tuổi lương hàng năm của Ông là khoảng 30,000 Đô, còn hiện nay gia tài Ông đã hơn 1 tỉ USD. Năm 69 tuổi, Munger đã năm trong top 400 người giàu nhất thế giới.

Cũng giống như Buffett, Munger rất rộng rãi trong việc quyên góp, từ thiện bằng cả tiền mặt và cổ phiếu. Mặt dù bỏ nghề luật từ rất sớm nhưng Ông vẫn đóng góp số cổ phiếu trị giá 43.5 triệu USD cho khoa luật của trường Stardford để tạo điều kiện học tập tốt hơn cho sinh viên. Năm 2007, ông cũng quyên góp 3 triệu USD cho University of Michigan Law School.

    

Về triết lý đầu tư, Ông cũng đầu tư theo trường phái giá trị của Graham, tập trung vào các business undervalued và có economic moats. Một số câu nói nổi tiếng của Charile:

“Tất cả những nhà đầu tư thông minh là nhà đầu tư giá trị- kiếm được nhiều tiền hơn số tiền bạn đã trả. Bạn phải định giá được business để có thể định giá cổ phiếu”

“Mỗi ngày, hãy cố gắng trở nên sáng suốt hơn một chút so với lúc bạn mới ngủ dậy”

“ Trong cả cuộc đời, tôi chưa biết một ai thông minh mà lười đọc sách-không một ai! Bạn sẽ kinh ngạc nếu biết tôi & Buffett đọc nhiều như thế nào”

“Đam mê và tài năng bẩm sinh, điều gì quan trọng hơn? Mọi người ở Berkshire đều có một niềm đam mê đặc biệt với công việc của họ. Với tôi, đam mê quan trọng hơn sự thông minh.”

“ Đừng làm việc với người bạn không ngưỡng mộ & không muốn làm việc chung”

 “ mua 1 công ty tuyệt vời với mức giá hợp lý tốt hơn nhiều lần so với 1 công ty bình thường với mức giá tuyệt vời”

Thị trường có hiệu quả?

 Hầu hết các học thuyết tài chính hiện đại đều dựa trên giả định thị trường hiệu quả: thị trường đã phản ánh đầy đủ, chính xác & ngay lập tức tất cả các thông tin có thể có được vào giá chứng khoán. Tuy nhiên, Efficient market hypothesis (EMH) không được chấp nhận tuyệt đối. Từ ngày EHM được khai sinh, có rất nhiều nghiên cứu để ủng hộ và phản đối thuyết này.

Trong 1 bài viết về EMH trên Financial Time năm 2009, Thaler nhận xét rằng “ giá chứng khoán luôn đúng” và “ không có bữa ăn nào miễn phí”. Ngụ ý của Thaler rằng giá chứng khoán đã phản ánh mọi thông tin của thị trường, và rất có để các nhà đầu tư có thể đánh bại thị trường năm này qua năm khác. Ngoại trừ những nhà đầu tư đặc biệt siêu cấp như Buffett thì hầu hết đều thua thị trường nếu xét trong 1 thời gian dài.

Khái niệm bước đi ngẫu nhiên đã có từ đầu thế kỷ 20, nhưng đến năm 1970, Fama mới định nghĩa cụ thể & dễ hiểu về EMH. Ông đưa ra 3 khái niệm của thị trường hiệu quả: Dạng yếu, dạng khá mạnh & mạnh. EMH dạng yếu giả định rằng mọi thông tin quá khứ về giá & khối lượng đã phản ánh đầy đủ vào giá chứng khoán. Vì vậy nếu thị trường ở dạng hiệu quả yếu, phân tích kĩ thuật không thể kiếm lợi nhuận phi thường được. Dạng mạnh vừa giả định rằng mọi thông tin quá khứ và hiện tại đã phản ánh hết vào giá, vì vậy cả TA & FA đều không thể dùng để kiếm abnormal return được. Thị trường hiệu quả dạng mạnh giả định mọi thông tin quá khứ hiện tại, đã công bố hay chưa công bố, tin mật của đội lái…đều được phản ánh hết vào giá. Vì vậy ngay cả có tin nội dán trong công ty cũng không thể kiếm được lợi nhuận phi thường, vì chỉ vài giây là là mọi thông tin public lên VFpress cả.

Ý tưởng về EMH được ra đời ở đầu thế kỷ 20. Năm 1990, cầu thủ người Pháp tên Frank Ribery-à không phải, nhà toán học người Pháp tên Louis Bachelier nộp luận án Tiến sĩ với tựa đề “đầu cơ chân kinh” (The Theory of Speculation) và miêu tả rằng bước đi của thị trường là ngẫu nhiên. Ngay đoạn mở đầu, Ông viết: “ thông tin quá khứ, hiện tại, thậm chí cả tương lai đều phản ánh cả vào giá cổ phiếu, nhưng thường không thể hiện 1 mối liên hệ rõ ràng với sự biến động giá hàng ngày”. Sau đó,có  nhiều nghiên cứu thực nghiệm, thống kê để bảo vệ EHM (phần lớn các nghiên cứu thống kê thị trường chứng khoán nhằm vào dạng weak EHM). Rất nhiều thống kê cho rằng không thể dùng biến động giá quá khứ để dự đoán giá cổ phiếu trong tương lai (kháng cự vững mấy mà có đội lái xịn là khoan thủng hết, gặp kháng cự, tin tưởng biểu đồ giá quá khư bán là mất hàng ráng chịu :D ). Năm 1965, Fama nghiên cứu và kết luận rằng biến động hằng ngày của giá cổ phiếu gần như chẳng liên quan gì đến nhau (zero positive correlation). Năm 1973, Malkiel dùng 1 thực nghiệm rất thuyết phục để chứng minh bước đi ngẫu nhiên của giá cổ phiếu & dìm hàng dân phân tích kĩ thuật (chartist). Ông giả định 1 cổ phiếu ABC giá 50$ & cho đám sinh viên gieo đồng xu. Nếu mặt xấp thì giá cổ phiếu ABC tăng 1$, mặt ngửa thì giảm 1$. Mỗi lần gieo, cơ hội giá cổ phiếu tăng giảm so với phiên trước là 50/50. Sau đó Ông thu thập data lại và vẽ chart theo đúng kết quả gieo đồng xu ngẫu nhiên cho 1 chuyên gia PTKT xem. Chartist này khuyên ông hãy mua cổ phiếu ABC ngay, cốc tay cầm rõ ràng, không mua nhanh tàu chạy mất. Sau khi Malkiel nói rằng Tao gieo xu vẽ chart chọc mày chơi thôi, chartist này rất tức giận.

Ngoài ra, nhiều nghiên cứu nhằm vào các Active manager để chứng minh rằng có cố mấy thì xác suất thắng thị trường cũng 50/50. Cowles (1933) phân tích hàng ngàn cổ phiếu được chọn bởi các chuyên gia từ năm 1928-1933 và cho thấy rằng khả năng chọn hàng chiến của các chuyên gia cũng hên xui. Năm 1967, Jensen cũng làm 1 phân tích định lượng hoành tráng, dùng danh mục của 115 mutual funds chạy hồi quy. Kết quả fund return sau khi trừ phí quản lí thì còn thấp hơn cả S&P 500. Thực nghiệm gần đay của VFpress gây được tiếng vang lớn đó là cuộc thi “ai kiếm tiền hơn học sinh lớp 2”, các cháu lớp 2 không biết cổ phiếu là gì vẫn đánh bại được thị trường (chẳng bù cho bố & các chú của cháu, học hành đánh đấm đủ thể loại vẫn lõm).

Tuy nhiên, cũng có rất nhiều nghiên cứu cho rằng thị trường không hiệu quả, ít nhất trong 1 số thời điểm nhất định nào đó. Tiêu biểu là nghiên cứu về “hiệu ứng tháng Giêng” của Kinney năm 1976: tháng Giêng thường lợi nhuận đầu tư cổ phiếu cao hơn các tháng khác. Hoặc “hiệu ứng ngày thứ Hai” của Gibbons năm 1981 cho thấy giá cổ phiếu thường giảm vào ngày thứ 2. (hôm qua thứ 2 VN-index cũng mất điểm).

(còn tiếp...)

Cách đọc báo cáo tài chính trong 1 phút

Trong bài phỏng vấn năm 1993, khi được Adam Smith hỏi làm thể nào 1 nhà đầu tư nhỏ lẻ có thể tìm được cổ phiếu tốt, Warren Buffett trả lời:” hãy làm theo cách tôi đã làm từ 40 năm trước đây, đọc báo cáo tài chính của tất cả các doanh nghiệp niêm yết ở Mỹ. với 1 kho kiến thức khủng tăng theo thời gian đó sẽ giúp bạn đầu tư tốt” . Smith hỏi lại:” nhưng có đến 27 ngàn công ty?”. “Thì bắt đầu từ vần A”-Buffett trả lời.

Dĩ nhiên ngày nay tên tuổi của Buffett đã lừng lẫy & có rất nhiều doanh nghiệp tự tìm đến Ông để chia sẻ ý tưởng kinh doanh. Nhưng cách đây 50 năm thì Buffett cũng chỉ là 1 nhà đầu tư nhỏ lẻ như chúng ta và cũng phải lọ mọ đọc báo cáo tài chính  để tìm kiếm cơ hội đầu tư. Ai cũng biết Buffett đọc rất nhiều.

Với công nghệ thông tin phát triển như hiện nay, chúng ta có lợi thế hơn Buffett rất nhiều khi chỉ click chuột 1 cái là có ngay báo cáo để nghiên cứu. Số lượng doanh nghiệp niêm yết ở Việt Nam cũng không nhiều, vì vậy đọc hết báo cáo tài chính của tất cả doanh nghiệp niêm yết ở Việt Nam là hoàn toàn khả thi. Tuy nhiên, tôi & nhiều VFers khác còn phải lo cơm áo gạo tiền, chiếm trọn thời gian hàng ngay. Dù có đủ đam mê & chăm chỉ nhưng không phải ai cũng có điều kiện như Buffett để có thể ngồi đọc báo cáo tài chính 15h/ngày. Vì vậy tôi đọc lướt 1 báo cáo tài chính trong vài phút, cái nào tốt thì đánh dấu lại & tìm hiểu sâu. Báo nào nào nhìn vô đã thấy tệ thì không tốn thời gian nghiên cứu công ty đó nữa.

Xin phép bắt đầu từ báo cáo của L10 mà tôi lọ mọ đọc sáng nay. Bước tìm hiểu đầu tiên, tôi dựa hoàn toàn vào BCTC để phán. Rất có thể tôi phán sai, & bạn có nhiều thông tin hơn để tin tưởng vào tiềm năng dài hạn của L10, nhưng đây là cổ phiếu tôi loại ra khỏi danh sách theo dõi sau 1 phút đọc BCTC.  Có thể L10 có vài điểm tốt nào đó, nhưng nếu đặt túi tiền của mình vào đây thì khó kê gối ngủ ngon. Trong khi đó còn nhiều cổ phiếu khác có thể bỏ tiền vào & kê gối ngủ ngon dựa vào lợi thế cạnh tranh rõ ràng, biên lợi nhuận cao, không vay nợ (VNM, DHG…).

1 nguyên tắc cơ bản là Bad Balance Sheet= Bad business. 1 doanh nghiệp có Bad Balance Sheet thường lợi nhuận & các yếu tố khác biến động rất thất thường. Có thể bạn may mắn mua trúng đáy & năm sau doanh nghiệp có lợi nhuận khủng, nhưng liệu lợi nhuận có ổn định & duy trì trong thời gian dài được không? Tôi thì cẩn trọng & chú trọng vào sự ổn định hơn.

Nếu bạn không có nhiều thời gian, hãy  đọc báo cáo tài chính trong 5 phút mỗi ngày & loại những cổ phiếu không hấp dẫn ra khỏi danh mục. Sau 3 tháng, bạn sẽ có 1 danh mục vài chục cổ phiếu tốt để tự mình quyết định đầu tư.

Đầu tư chứng khoán: phân tích bao nhiêu là đủ?

Nếu nghề nghiệp của bạn là bác sĩ, kĩ sư, hoặc kế toán, càng đọc nhiều sách chuyên ngành, hiểu biết sâu rộng về kiến thức chuyên môn, nhiều năm kinh nghiệm làm nghề sẽ giúp tay nghề bạn càng ngày càng cao và càng khó bị tầng lớp trẻ soái ngôi. Nhưng làm đầu tư thì khác! Có lẽ không có ngành nghề nào mà ranh giới giữa chuyên gia & newbie lại mỏng manh như nghề đầu tư. Đầu tư thành công đòi hỏi 1 số tố chất  riêng & sự nhạy bén, không phải cứ cần cù, sống lâu bù thông minh là có thể thay thế được (theo @Shadow). Đẹp trai tài giỏi & cáo già như Ackman 1 phút sơ sẩy vẫn phải cắt lỗ 50% như các nhà đầu tư non tay mới vào nghề.

Nhiều nhà đầu tư thường bị lỗi tâm lí illusion of control (ảo tưởng về khả năng kiểm soát). Khi họ nghiên cứu rất kĩ một cổ phiếu trước khi mua, phân tích cơ bản, kĩ thuật, tin nội gián, biết tường tận đội lái nào sẽ đánh lên ở đâu, rung lắc mốc nào…, họ tin rằng hiểu biết của họ dư sức giúp họ kiểm soát được đường đi của cổ phiếu họ nắm giữ.(Cuối cùng bị đội lái úp sọtàlỗ nặng).  Ngược lại, 1 số nhà đầu tư khác lại không hề nghiên cứu tí gì về cổ phiếu của mình mua mà dựa hoàn toàn vào tư vấn của Broker hoặc mua cổ phiếu nóng theo các cao thủ phím cho. Các nhà đầu tư mới vào thị trường thường chơi kiểu này & phần lớn là lỗ nặng. E thuộc thành phần thích tích phân, phân tích kĩ càng, lọ mọ đọc báo cáo tài chính, nghiên cứu ngành, model DCF hoành tránh. Đến lúc model hoàn chỉnh, báo cổ phiếu ngon bổ rẻ, tính toán mua thì cổ phiếu chạy được vài chục % mất rồi, không còn rẻ nữa.

Nghiên cứu quá nhiều cũng không ổn, không nghiên cứu gì thì lỗ chắc. Vậy phải hiểu biết sâu tới đâu trước khi nhấn nút mua? Rất may có cuốn Margin of Safety của Seth Klarman đã giúp e giải đáp thắc mắc này. Theo sách viết thì dù có nghiên cứu kĩ đến đâu thì cũng có 1 số thông tin quan trọng các nhà đầu tư thông thường sẽ không biết được, vì vậy nhà đầu tư cần phải học kĩ năng ra quyết định dựa trên những gì mình hiểu biết về công ty đó. Dù bạn có biết tất tần tật về công ty cũng không chắc mua vào đã có lãi. Tìm kiếm thông tin để đầu tư cũng tuân theo nguyên tắc 80/20: 80% thông tin cần thiết mà bạn có thể kiếm được thường đến từ 20% thời gian tìm kiếm. Hơn nữa, các thông tin về ngành, số liệu vĩ mô biến động liên tục, khiến bạn phải liên tục cập nhật tin tức. Nếu ai cũng biết những thông tin như nhau thì bạn sẽ không còn lợi thế về thông tin nữa. Vì vậy, các nhà đầu tư thành công thường không chờ đợi đến lúc hiểu biết hoàn hảo về doanh nghiệp mới ra quyết định đầu tư. Họ được đánh giá cao nhờ sự nhạy bén & quyết đoán của mình khi đi những nước cờ có nhiều rủi ro. Thời gian chờ đợi thu thập đầy đủ thông tin có thể khiến các nhà đầu  mất cơ hội mua cổ phiếu giá thấy và biên an toàn không còn nữa.

Thực tế, nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng thu thập càng nhiều thông tin càng khiến bạn tự tin quá mức, chứ không tăng độ chính xác lên được. Sự tự tin quá mức rất nguy hiểm trong đầu tư. Vì vậy, chỉ cần bạn trả lời được 8 câu hỏi sau trước khi đầu tư là coi như đã hoàn thành được 80% quá trình phân tích trước khi quyết định đầu tư:

1/ Mô hình kinh doanh của công ty có dễ hiểu và dễ điều hành không?

2/ Công ty có tăng trưởng ổn định về doanh thu và EPS trong 5-10 năm qua không? (sự ổn định quan trọng hơn tốc độ tăng trưởng)

3/ Công ty sẽ làm ăn ổn và có lợi nhuận tốt hơn trong 5-10 năm tới không? (dự đoán nhu cầu sản phẩm & dịch vụ của doanh nghiệp trong tương lai)

4/ Công ty sử dụng lợi nhuận giữ lại như thế nào?

5/ Công ty có lợi thế cạnh tranh bền vững không? (sức mạnh giá, lợi nhuận biên, dẫn đầu ngành, rào cản gia nhập…)

6/ Ban lãnh đạo điều hành doanh nghiệp tốt như thế nào? (phân bổ vốn, ROE, corporate governance, so sánh với đối thủ cạnh tranh)

7/ Công ty có đòi hỏi phải đầu tư capex nhiều đều đặn mỗi năm để tăng trưởng không?

8/ Công ty có tạo ra nhiều tiền & tốn ít chi phí không?

Phần lớn checklist này cũng giống với cách chọn công ty tuyệt vời và tránh công ty ăn hại của Buffett.

Warren Buffett trúng đậm với deal Mars Candy

Warren Buffett và Berkshire Hathaway đã kiếm được rất nhiều tiền từ cuộc khủng hoảng tài chính 2008. Trong cuộc khủng hoảng, Berkshire  đóng vai trò hiệp sĩ áo trắng (white knight investor), cung cấp những khoảng tiền khổng lồ và khẩn cấp cho các công ty lớn. Với túi tiền khủng của mình, Buffett có khả năng cho các định chế tài chính lớn như Bank of America hay Goldman Sachs vay với lãi suất cao, hoặc đầu tư vào cổ phiếu ưu đãi của các tổ chức này với cổ tức hấp dẫn.

Một trong những công ty mà Berkshire cho vay tiền là Mars Inc. Năm 2008, Mars cần 23 tỉ USD mua lại Wm. Wrigley Jr. Buffett đã cho Mars vay 4.4 tỉ USD and dùng 2.1 tỉ USD mua cổ phần của Wrigley dưới dạng cổ đông thiểu số. Tại thời điểm đó, Buffett nói:” Các bạn đều biết rõ tôi rất thích mô hình kinh doanh của Wrigley từ nhiều năm nay, và tôi cũng thích sản phẩm của họ. Khi bạn muốn tìm một mô hình kinh doanh dễ hiểu, có tiềm năng tăng trưởng dài hạn, và có ban quản trị đáng tin tưởng, bạn sẽ nghĩ ngay đến Wrigley. Kết hợp những gì Wrigley đã có với một công ty có nguồn lực hùng hậu và xây dựng được thương hiệu tốt như Mars sẽ tạo nên một công ty “bá đạo” về sự sáng tạo & tăng trưởng trên thị trường bánh kẹo thế giới.

The Wall Street Journal cho biết Berkshire đã lãi ít nhất 680 triệu đô ở deal này. Mars đã mua lại trái phiếu trị giá 4.4 tỉ USD năm 2008 của Berkshire với giá cao hơn 115% so với par value cộng với tiền lãi. Deal này diễn ra ngay khi có tin rằng Berkshine đã exercise chứng quyền (warrant) trị giá 2 tỉ USD cho 13.2 triệu cổ phiếu của Goldman Sachs. Các chứng quyền này đã được thỏa thuận từ cuộc khủng hoảng 2008, Goldman Sachs đã phải cầu viện đến Berkshire để tăng vốn và vực lại niềm tin của thị trường, khi cổ phiếu của họ lao dốc sau sự kiện Lehman Brothers sụp đổ.

Buffett cũng làm 1 deal tương tự với Bank of America. Berkshire cho các ngân hàng lớn nhất vay, đổi lại lấy cổ phiếu ưu đãi của những ngân hàng này với cổ tức hấp dẫn, và điều khoản mua thêm cổ phiếu ở 1 mức giá xác định trong tương lai. Goldman đã mua lại số cổ phiếu ưu đãi từ Buffett với giá cao hơn 10% hồi tháng 3/2011. Những cổ phiếu này trả cổ tức lên tới 500 triệu USD mỗi năm, tương đương 15 USD một giây, theo Reuters.

Buffett đánh cược vào sự phục hồi của ngành tài chính, và Ông đã bỏ túi hàng tỉ đô từ những vụ đầu tư lớn vào các ngân hàng trong thời kì khủng hoảng. chỉ 2 năm sau khi Buffett bỏ tiền vào Bank of America, ông đã đem lại cho các cổ đông Berkshire lợi nhuận dự kiến 5.27 tỉ USD.

Cách phân loại doanh nghiệp của Buffett

Hiểu biết về mô hình kinh doanh của 1 doanh nghiệp có thể làm tăng biên an toàn rất lớn cho việc đầu tư, và là 1 công cụ tuyệt vời để chúng ta bảo vệ bản thân khỏi rủi ro thua lỗ. Trong thư gửi cổ đông năm 1997, Buffett viết:

“Nếu bạn hiểu một doanh nghiệp một cách hoàn hảo, và tương lai của nó, bạn hầu như không cần nhiều biên an toàn. Nếu doanh nghiệp rất dễ tổn thương, và bạn vẫn muốn đầu tư vào nó, bạn càng cần yêu cầu một biên an toàn cao. Nếu bạn đang lái một chiếc xe tải qua một cây cầu, chiếc xe đang chở 9800 pound, trong khi tỷ trọng cho phép là 10000 pound, và cây cầu có một vết nứt rộng khoảng 6 inch, bạn có thể cảm thấy vẫn an toàn. Nhưng nếu bạn lái chiếc xe này qua Grand Canyon,bạn sẽ thấy sợ và cần biên an toàn cao hơn.”

Buffett phân loại business thành 3 nhóm: tuyệt vời, tốt, và ăn hại. Theo ông, 1 business tuyệt vời :

·         Tạo ra rất nhiều tiền và chỉ chi tiêu ít

·         Phải có moat: lợi thế cạnh tranh bền vững để ko bị đe dọa từ đối thủ cạnh tranh và giúp doanh nghiệp kiếm được lợi nhuận cao.

·         Hoạt động ở 1 ngành ổn định.

·         Cần ít vốn đầu tư mà vẫn tăng trưởng tốt.

·         Có thể dễ dàng tăng giá bán sản phẩm mà không sợ mất thị phần hoặc giảm số lượng sản phẩm.

Hoặc ngược lại, Buffett từng viết: phải tránh đầu tư vào 1 doanh nghiệp:

·         Chi tiêu nhiều hơn số tiền kiếm được.

·         Có đội ngũ lãnh đạo tồi.

·         ROE thấp

·         Hoạt động trong ngành mà một công ty mới cũng dễ dàng gia nhập và thành công

·         Hoạt động trong ngành có nhiều biến động (bởi công nghệ, luật pháp…)

·         Cần nhiều vốn tái đầu tư hàng năm để tăng trưởng

·         Không có khả năng tăng giá bán

·         Không có khả năng gia tăng doanh thu nhanh chóng chỉ với một ít vốn đầu tư thêm

Trong khi đó, 1 business tốt được định nghĩa như sau:

·         Có lợi thế cạnh tranh vừa phải nhưng vững chắc. Lợi thế cạnh tranh sẽ tăng dần theo độ lớn và hiệu quả kinh tế về quy mô.

·         Cần phải có 1 thuyền trưởng chèo lái doanh nghiệp tốt để tạo ra xuất sinh lời cao trên vốn đầu tư.

·         Tỉ lệ tăng trưởng  từ vừa phải đến cao, và vì vậy đòi hỏi phải bơm thêm tiền hàng năm.

 Buffett từng đề cập rằng 1 ban lãnh đạo tốt cũng khó có thể khôi phục 1 doanh nghiệp làm ăn tệ hoạt động trong 1 ngành không hấp dẫn, như ngành dệt, hàng hóa hoặc hàng không. Mặc dù có 1 ban lãnh đạo tốt khi mua công ty dệt, nhưng công ty dệt của WB vẫn làm ăn không hiệu quả và phải bán đi vào năm 1985. Theo Ông ước tính, nếu bỏ tiền vào 1 business tốt hơn từ sớm thay vì chôn vốn ở ngành dệt, lợi nhuận của ông có thể đã tăng gấp đôi hiện tại. 1 doanh nghiệp ăn hại không là một vụ đầu tư tồi tệ mà còn khiến chúng ta mất chi phí cơ hội rất lớn.

Để tóm lược 3 loại doanh nghiệp tuyệt vời, tốt & ăn hại, WB viết:

“ hãy nghĩ về 3 tài khoản tiết kiệm. 1 tài khoản tuyệt vời cho bạn lãi suất rất cao & sẽ tăng năm nay qua năm khác. Tài khoản tốt cho lãi suất hấp dẫn, nhưng yêu cầu bạn phải nạp thêm tiền vào tài khoản hàng năm. Trong khi đó, 1 khoản tiết kiệm tồi vừa trả lãi suất thấp vừa bắt bạn phải nạp rất nhiều tiền vào mà không được hưởng lãi. “

Hai kĩ năng sẽ luôn giúp bạn được trả lương cao ở Wallstreet

Wallstreet đã có nhiều thay đổi trong những năm gần đây, nhưng theo Alan Breed, CEO của Edgewood Management- có 2 cách giúp bạn luôn được trả lương cao khi làm việc ở Wallstreet.

Trong 1 lần trả lời phỏng vấn về nghề nghiệp tài chính cho chương trình Open door mới đây, Breed đề cập đến 2 kĩ năng thiết yếu: đó là huy động quỹ (raising money) và marketing.

Đầu tiên, Breed nói:” bạn phải có khả năng huy động quỹ. Những người có khả năng huy động quỹ trong môi trường đầu tư hiện nay luôn được đánh giá cao. Nếu bạn có khả năng tạo ra alpha, bạn sẽ có nhiều tiền”.

Cách thứ hai, vị CEO này nhấn mạnh: đó là marketing. Breed giải thích:” marketing là 1 phần rất quan trọng để phát triển mô hình kinh doanh của bạn.Bạn đã biết rằng Portfolio Managers là những người có nhiều ý tưởng lớn & là người điều hành quỹ.  Và ngày nay, bạn cần biết rằng những người làm marketing có thể phát triển kênh phân phối là những người quan trọng thứ 2 của Quỹ & sẽ được trả lương rất cao”.

Breed cũng cảnh báo rằng những người làm công nhân tài chính như broker, analyst…hay làm ở Private equity thu nhập sẽ thấp dần đi trong tương lai, nếu bạn chỉ biết làm những công việc bình thường của công nhân tài chính.

Nhìn lại thị trường Việt Nam thì 2 điều Breed nói cũng là 2 kĩ năng sống còn ở TTCK Việt Nam. Khi thị trường tài chính bất ổn, làn sóng rút vốn của nhà đầu tư nước ngoài ít nhiều tác động đến các quỹ đầu tư. Nếu bạn có thể đi raising fund được trong thời buổi khó khăn này chắc chắn sẽ được trải thảm đỏ chào đón. Kĩ năng marketing thì rất quan trọng khi cần phát triển hoặc exit  deal (mông má trình bày thật đẹp đẽ để bán được giá cao). Đó là 2 cách add value rõ ràng nhất cho công ty sẽ được trả lương cao. 

Link bài phỏng vấn ở đây: https://www.onewire.com/Videos/Alan-Breed-Edgewood-Management

Làm việc ở Ngân hàng đầu tư vất vả như thế nào?

Gần đây, 1 nhân viên thực tập 21 tuổi tại Bank of America, Moritz Erhardt qua đời vì làm việc quá sức.  Erhardt chỉ là 1 thực tập sinh nhưng phải làm việc đến 100-120h 1 tuần, ở lại công ty làm đến 5-6h sáng. Bài báo về cường độ làm việc của Moritz được dân Investment banking quan tâm và có nhiều tranh luận về điều này. Đúng là làm việc ở Ngân hàng đầu tư rất vất vả, nhiều lúc phải làm việc 100h 1 tuần là có thật. Nhưng không phải kéo dài nhiều tháng với cường độ 100-120h/ngày, và phải làm việc đến 6h sáng trong 3 ngày liên tiếp như trường hợp của Moritz. Đặc biệt với 1 thực tập sinh trong 2 tháng thì cường độ làm việc được cafebiz giật tít “ đời nô lệ của nhân viên thực tập ngân hàng” có phần hơi quá. Theo đánh giá của trang web wallstreetoasis, thời gian làm việc trung bình của các investment banker trung bình tầm 80h/ tuần. Đôi khi cũng lên đến 100h/ tuần nhưng không thường xuyên. Nếu bạn phải làm nhiều hơn 80h/tuần phần lớn là do bạn làm việc kém hiệu quả so với các đồng nghiệp khác. Để thành công trong ngành ngân hàng đầu tư này, làm việc hiệu quả là vô cùng quan trọng. Các thực tập sinh thường làm việc không lương hoặc lương rất thấp  & cũng không có ràng buộc gì với công ty. Tuy nhiên, nếu bạn muốn được đánh giá cao & có 1 cơ hội nghề nghiệp tại 1 ngân hàng đầu tư lớn, bạn phải cày tối đa để chứng minh khả năng & sự cống hiến của mình cho công ty. Đây là lí do chính khiến cho các nhân viên mới ở các ngân hàng đầu tư phải làm việc quá sức trong thời gian dài & ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe. Ngoài Investment banker ra thì kiểm toán viên ở Big4 cũng thường xuyên sống dở chết dở trong mùa kiểm toán. Đã từng có 1 kiểm toán viên của PwC ở Trung Quốc qua đời vì làm việc quá sức. Ở Việt Nam rất may chưa có trường hợp nào qua đời vì làm việc quá sức, nhưng tổn hại nghiêm trọng đến sức khỏe, đặt biệt về não & mắt không phải là hiếm. Được là việc ở các công ty, quỹ đầu tư lớn nhất, thu nhập ổn, làm công việc yêu thích là mơ ước của nhiều người. Nhưng đằng sau vinh quang đó là 1 sự đánh đổi không nhỏ. Kiếm 1 công việc tốt rất khó, nhưng giữ được nó còn khó hơn rất nhiều. Khi làm việc với những người giỏi hơn mình, để không bị đào thải, bạn buộc phải hy sinh thời gian riêng sau giờ lại để tiếp tục ở lại làm việc đến khuya, mất ngủ, stress là điều không tránh khỏi. Nhiều lúc bạn sẽ tự hỏi mình đánh đổi như thế này liệu có đáng hay không? Tất nhiên không cày khỏe bằng Erhardt nhưng 70-80h/ tuần là chuyện thường ở huyện. Và dĩ nhiên không có những buổi picnic cuối tuần, trà chanh chém gió như những người bạn làm những công việc nhẹ nhàng hơn, 8h 1 ngày, không làm cuối tuần. Nhưng ngẫm lại, được làm công việc mình yêu thích là hạnh phúc rồi, có vất vả chút cũng phải ráng vượt qua. Ngủ 1 giấc thật ngon & mơ mộng rằng vài năm nữa leo lên những nấc thang cao hơn có lẽ ít phải cày cuốc hơn. Thì các sếp vẫn thường đánh golf, tennis bàn chuyện làm ăn không mà, mấy ai ở lại công ty sau 8h tối đâu.